Aanhangsel. 642 Nota's. 
sanggrahan-Tjisoeroe , boven Desa-Tjimaloe (distrikt Dajoe loehoer, 
residentie Banjoemas), gelegen aan de oostzijde van de groote 
alluviaalvlakte der Tji-Tandoeï, eener rivier die zich in de z. g. 
kinderzee aan de zuiderkust ontlast. De Pasanggrahan ligt ter 
hoogte van 547 voet boven den spiegel der zee, op de kruin van 
een der talrijke heuvelen — G.-Tölaga — welke , aaneengescha- 
keld, het door mij zoo genoemde Tjëlatjap-gebergte vormen en de 
vermelde vlakte aan hare oostzijde begrenzen. Wij overzien deze 
vlakte in hare geheele uitgestrektheid tot aan den voet der aan 
gene zijde gelegene, namelijk, westelijke bergen van Soekapoera. 
Zij is met woudgeboomte bedekt, uitgezonderd hare middenste 
streken , die op een grooten afstand gezien het voorkomen hebben 
van een grasveld, terwijl zij echter uit een met gras en riet 
begroeid moeras — Rawa-Lakbok — bestaan en in den regentijd 
geheel en al in een meer worden herschapen. Van de genoemde 
plaats worden de beide tegenovergestelde randen dezer Rawa ge- 
peild in het zuiden 50- en zuiden 75° ten westen. « Deze ver in 
den lande beruchte Rawa-Lakbok doet zich in het midden der 
vlakte kennen door hare heldere, geelachtig-groene kleur en is 
door eene scherp getrokken lijn van het omringende woud geschei- 
den. Elken morgen ziet men haar bedekt met eene bleeke nevel- 
laag die, zoodra zij door de stralen der zon wordt beschenen, 
eene geheel en al witte kleur verkrijgt; naar mate de weêrsgesteld- 
heid in den verloopen nacht helderder — kouder — was, des 
te lager is telkens deze nevellaag, zij verheft zich dan tot eene 
geringere hoogte boven de Rawa, maar zij is in gelijke mate des 
te digter zaamgepakt en van eene des te scherper getrokken 
grenslijn omtogen. Zoo als, volgens het verhaal van A. von 
Humboldt, ondiepten en banken in den oceaan zich verraden door 
de nevelen, welke op dergelijke plaatsen boven de oppervlakte 
der zee worden waargenomen, zoo laat zich nog veel stelliger en 
naauwkeuriger de uitgestrektheid en vorm van deze Rawa onder- 
scheiden door de nevellaag, die zich boven haar heeft gevormd 
en waardoor de Rawa zelf geheel en al voor het oog wordt verbor- 
gen; men behoeft na een helderen nacht niet dan de omtrekken 
van dezen nevel af te teekenen, om den vorm der Rawa te ver- 
