686 



Lieid, i) Later paarden zich aan het oiideraardsclie gedonderwei'- 



kelijke donderslagen en uit de dik om do bergkruin zaamgepakte 



"wolken stortten plasregcnSj als waren hot wolkbrcuken, neder. 



Eerst later, eenigen tijd na lict begin der uitbarsting, strooraden 



langs versclieidcnc zijden des vulkaans, — waar de groote hoofd- 



kloven naar beneden loopen , die (gelijk de laliar Soemoet aan 



de noordoostzijde, de lahar Bedali aan de noord\yestzijde5 de 



lahar Ged6g aan de west-zuidwcstzijde) reeds boyen in den kra- 



ICi-rand ontspringen, — verbazend groote zand- en watermassa's 



bergafwaarts, welkc, zich meer uitbreidendc, het vlakke land 



bedekten, de bebouwde velden verwoestten, sa^ya's overstelpten , 



dorpcn vernieldcn en zich eindehjk in de groote kah van Kediri 



(kali Brantes) stortten, welkcr watercn buiten liunnc oevers tra- 



den, overstrooniingen veroorzaakten en lot aan Soerabaja troebel 



werden. Bene groote menigto yisch sticrf of kwam bezwijmd 



aan de oppervlakte van het water; met groot gemak liet de- 



zclvc zich vangen. Het nuttigen van deze visschen was den 



mensch uadeelig, want hoadcrden kA^amen daardoor om het 



leven. De bandjers naderden vele dox'pen, welke in de vlakte, 



om den voet des bergs, gelegen waren, zoo snel, dataangcen 



vlugtcn kon gedacht worden. De grootste overs troomingen zou^ 



den in het distrikt Srengat hebbcn plaats gehad, derhalve ten 



znidwesten van den berg, nam. aan die zijde, waar de lahar 



Ged6g gclegen is. 



Naar luid dcr berigten, welkc de Javanen mij mededeelden, 

 was deels grover, deels fijner op asch gehjkcnd vulkanisch zand 

 in deze stroomcn met het water tot pap of modder vermengd, 

 welke, aan den voet des bergs aangekomcn, nog dampend hcet 



^^ ^^ r 



was; het Mater was geel gekleurd en scheen veel zwavelzuur 

 te bevatten; het was zuur en bijtend; de pootcn der bufiels, 

 door zulke stroomen verrast en omspoeld, waren daardoor als 

 het ware afgeknaagd (of verbrand?) gcworden. Het water der 

 kah Brantes \\crd daardoor insgelijks zuur en gedurcnde vei-schei- 



*) Zulks was insgelijks het geval te Jo^jakt'rta, op een gelijkcQ afstand, mam* 

 weslwaarts van den vulkaan gclegen. 



