004 



voortgebragl, werd (kort na 9 ure) insgelijks te Poerworedjo 

 (in Bagelen, op een afstand van 37 mijlen van den Keloct gele- 

 gen) gchoord^ ook te dezer plaatse werd een lichtend ver- 

 schijnsel waargenomen en zachte aardbcvingen bcspcurd^ uit 

 Bandjermasin^ op Borneo, 83 geographisclie roijlen van onzcn 

 berg verwijderdj werd door den aldaar regerenden Gouvcrneur 

 berigt, dat des avonds, iusschen 9i/o en lOVa ure, op verschei- 

 dene plaatsen der residentie, en wel te gelijker tijd, een groot 

 aantal (ongeveer een Axcrligtal) kanonschoten van het zwaarste 

 kaliber w^erden gehoord, welkc in eene zuidwestelijkc rigting 

 uit zee schenen te komen; al de op verkenning uitgezondene 

 kruisbooten kwamen echter onverrigter zake weder binnen; te 

 Makasar^ op het eiland Celebes, dat 117 geographische mijlen 

 van den Keloet verwijdert ligt, vernam men omtrent ten 10^2 

 ure dergelijke schoten; men vermocdde, dat zeeroovers in de 

 nabijlieid der Spermudes eilanden waren^ de praoe's, welke uit 

 dien hoofde werden uilgczonden, vonden echter niets dergelijks, 

 en kccrden met de tijding tcrug, dat dergelijke scholcn insge- 

 lijks op andere eilanden w aren gehoord geworden , als , op Kapo- 

 posan, 50 engelsche mijlen van Makasar verwijderd, zondcr 

 dat men ook daar de oorzaak kcnde; nadcrhand ontving men 

 berigt, dat hetzelfde te Bonthain en te Pare-pare het geval 

 was geweest, hoewel beide plaatsen, het eene ten uoordcn en 

 het andere ten zuiden, ver van elkander verwijderd liggen. In 

 het westelijke gedeelte van Java daarcntegen, b. v. teBatavia, 

 hoewel dcze plaats niet op grooteren afstand ligt dan Bandjer- 

 masin, en veelnaderbij is — een derde van dien afstand, — dan Ma- 

 kasar, hoorde men niets van dergelijke schoten, ten bewijze dat 

 het onderaardsche geluid zich slechts in iep^r//^/e rigtingen (naar 

 het oost-noordoosten, noordoostcn) zoo ver had voortgeplant. 



In de nabijlieid waargenomen, bood de uitbarsting de vol- 

 gende verschijnselen aan. Do eigenlijke, hevige uitbarsting duurde 

 slechts van 7 tot 9 ure. 



Eerst des avonds ten 7 ure vernam men een onderaardsch ge- 

 donder en te gelijker tijd werd men eene ontzagchelijke virurmassa^ 

 welke uit den krater van den Keloet opsteeg, gewaar, bestaandc 



