y 7 



den regelj bij gocn enkolen toch dor Jav^ischo viinrspuwendo 

 bergen wordcn zij aangctrolTen. 



Moge al gecnc gesmollcnc lava aaii do oppcrvlaklc dczcr vuur- 

 spuwende bergen ziglbaar zijn, zoo mag hieruit nog in geenen 

 deele Let besluit wordeu getrokkcn, dat een gelijk gcbrek ann 

 lava in dc diepte der vulkanische haarden beslaat; Avnnt waar 

 de vercischte hittegraad aanwezig is, zullen, zoowcl hier als w 

 elders, Silikaten in gesmoUen tuestand voorkomen. 



De ware reden schijnt veel eer gezoclit te niocten worden in 

 dezelfde oorzaak, waaraan liel z<^lden plaats gi'ij[>t'n van hevige 

 aardbevingen in dit land meet worden toegescbreven, in een 

 land dat toch zoobijzonder rijk is aan Tulkanen en solfatara's, 

 nanielijk: in de gemakkelijke wijzc, waarop dc ondcraardsche 

 dampen een uitweg vinden, door wijde, bijna nininier verstople 

 openingen, die, als zoo vela geopendc schoorsteenen op ecne 

 spleet staandc^ ten getale van vier dozijn van bet westen naar 

 bet oosten Avorden aangetrolTcn ! 



Uit dien hoofde worden op Java niet dan plaatselijkoj zeer 

 zachte, eene ligte schudding veroorzakende aardbevingen en dat 

 slecbts in somraige streken gevoeld; uit dien hoofde blijven de groote 

 steenen gebouwen te Batavia^ welke zich verscheidene verdie- 

 pingen boog verhefFen, reeds gediircnde twee eeuwen ongedeerd. 



Daar ik, nit vrees voor ifastortingen , nimraer gedurende een 

 geruimen tijd op den kratcrrand van den Rawon diirfde verwij- 

 len^ zoo beklom ik denzelven zeer dihwerf en op verscbillende 

 punten; ik niaak mij aan geene overdrijving scbuldig, wanneer 

 ik verzeker^ dat elke nieuwe blik, dien ik in den kratcr wicrp, 

 op nieaw een gevocl van angst en verbazing in mij verueklc^ 

 niet zoo zeer is bet de ontzaggelijke grootte ' en diepte des 

 kraters, hoewel bij in dit opzigt alle andere krafers van Java 

 overtreftj maar vooral de wijze, waarop die kolossale krater- 

 raunr ait losse, ^een zamenhang bezittende zelfstandigheden is 

 gevormd, waardoor eene bekleradheid van gemocd, w^elke aan 

 ontzelling grenst, geboren wordf , wanneer men in de onher- 

 bergzame kolk nederziet, die bij de eerste aardbeving zou 

 knnnen instorten. "Vimmer >I(»rg mij eene dergelijke vrees om \\*^\ 



5B 



