1038 



hocveelheicl water bL^zitten dan in de anderc raaanden des 

 jaars cii veel nicer water uitloozen, dan gcdurendc den droo- 

 gcn moesson. i) 



Uit de vroeger medegedeelde feiten blijkt ten duidelijkste, 

 dat ook het meer, hetwelk in den krater van den Idjen is 

 gelegen, oorspronkelijk is ontstaan uit atmosplierisch water, — 

 uit regen en nederploffing yan wolken, — hetwelk van den 

 nog 2,000 voet hooger rijzenden en met wouden bedekten 

 top van den Merapi door de zandlagen heensijpelt en op de 

 laagst gelegene plaals, dat isj op den kraterbodera ^ te zamen- 

 loopt. Uit hetgeen wij opmerken bij andere iiieren, weike op 

 eene gelijke wijze ontstaan, zoo als bij de telaga Bodas, gelijk 

 mode uit de getuigenis van Leschenault, ten opzigte van den toe- 

 stand des Idjen alvoi'ens de uitbarsting plaats greep, leeren wij: 

 dat het, behalve waterdampen, voornamehjk zwcwelige dampen 

 waren, die nu eens met meer, dan met minder geweld uit 

 den bodem en uit den omtrek des kraterketels van den Idjen 

 opstegen. Het meer, dat in deze kraterkolk is gevormd, heeft 

 waarschijnlijk eene diepte van meer dan honderd, misschien 

 van 500 voet en door deze hoeveelheid water moeten de dam- 

 pen heendringen. De wanden, bencvens de bodem des ketels, 

 bestaan grootendeels uit lagen van vulkanische asch, en deze 

 is hoofdzakelijk zamengesteld uit ahiinaarde, weIke zich zeer 

 ligtelijk met water vereenigt- Zoodra nu die zwavelige dampen 

 met het water in aanraking komen, gaan zij over in zwavel- 

 zuur; dit zwavelzuur verspreidt zich door het troebele water 

 en verbmdt zich met de aluinaarde, welke in het water voor- 



*) Duidelijker dan elders heb ik dit waargenomen bij de meren in het Dieng- 

 gebergte, in hetwelk ik niij in vcrschillende jaargetijden en tot drie herhaalde malen, 

 gedurende een geruimen tijd, ophicld. De kali Toelis, welke in het meer Balekam- 

 bang uitlooi)t, Terkrijgt haar water slechts van een zeer smal gedeelte van den 1,500 

 voet hoogen wand van den Praoe; zij ontvangt, namclijkj haren toevlocd slechts uit 

 twee Icngtc-kloven, waarvan de eene zeer kort is (zie de kaart JJienffj Figuur 1. 

 Afd. 2. biz. 200); gedurende de maand Atigustus staat deze beck bijna droog, tcrwijl 

 zij gedurende de maanden December, Januarij en February zulk een rijken voorraad 

 van water bezit, dat zelfs ccn groot gedeelte van het plateau door haar ovcrstroorad 

 en gcheel on al ontocgankclijk gcmaakt wordt. Ilct jjlatcau en het meer zijn gclcgen 

 tcr hoogte van G,300 voet. 



