/ 



1137 



rolsblokken van trachiet-lava^ van welken somiuigen eeiie dikte 

 van 10 voet bereiken, steken boven de oppervlakte van den 

 bodcm ult, oiWggen op dezelve verstrooid in bet rond, Zij vormen 

 slechts de bovenste laag van puinbrokken, waarvan de scherpe 

 hoeken veelal zijn afgesleten en vvelke op een compacten h^achiet- 

 lava-strooin rusten; de evenwijdig boven elkander h'g-gende lagen 

 van dit gesteentc kon ik niet dan op ccnige ucioige plckken 

 ^vaarncmenj namelijkj ter plaatse waar^ aan de \\aiiden van 

 kloven^ naluurlijke ontblootingen van voldoende diopte voor- 

 handon Maren. Een inerkvvaardig versGhijnscl , hetwelk ik hier 

 waarnani en waarvan ik op bladz. 811 reeds tcr loops gewair beb 

 gemaakt, mag niet met stilzwijgen worden voorbij gegaan; ik 

 bedoel de afvvijkingen, vvelke in den warmtegraad des bodems 



te Poespo worden opgemerkt. Gewoonlijk wordt op bet eilanc 

 Java J ter diepte van 2 a 3 voet beneden de oppervlakte des bodems 

 de stabile temperatuur gevonden, welke gelijk staat met den 

 middelden warmtegraad dor lucht van de plaals, waar de waai 

 ming geschiedt. Op die plaatsen ecbter w aar de bodem rotsaehtig 



o 



f 



o 



des bodems, ter diepte van 2 voet beneden den beganen grond, 

 lets hooger daii de gemiddelde temperatuur der lucht; hier moot 

 derhalve dieper worden gegraven; een dcrgelijke bodem neerat, 

 gedurende den dag, eene grootere hoeveelheid warmte op, dan 

 hij des naclits door uitstraling weder verliest; ter plaatse ecbter 

 waar de bodem aardachtig, losis, waarin bet regemvater ligtelijk 



rdringt, dat later ^Yede^ op nicuw vcrdamptj of 



koude b 



pi 



is de temperatuur des bodems gewoonlijk iets lager; in bcidc 

 gevallen is het onderscheid zeer gering, terwijl de warmtegraad 

 van een tamelijk harden bodem bijna immer overeeiikomt met 

 de gemiddelde temperatuur der lucht. Ter diepte van een voet 

 daarentegen, waarop Boussingault, in Zuid-Amerika, de gemid- 

 delde temperatuur vermeent te hebben gcvonden, zijn door mij 

 op Java steeds aanmerkelijke afwijkingen waargenomen. Hier- 

 ^loor verkreeg ik op mijne roizen een gemakkelijk middel oni 

 de gemiddelde temperatuur van die plaatsen, alvvaar ik raii slechts 



