\ 



1138 



geduieijcle korleii tijd uphieldj bij beiiaderiug, maar tocli vrij 

 naauwkeurig te leeren kenaeii. Tot dat einde behoeft men slechts 

 een gat in den grond te delven, door middel van eene geplitste 

 bamboespijpj ^) of dit er in te boren door een stok in den grond 

 te drijven eu er dien weder uit te halen. Ik hield mij met 

 dergelijke waarneming ook te Poespo bezig en vondj in plaats 

 van de gewone^ gemiddelde tempera tuur van deze zone, welke 

 jvcer 73— 75,0 ' Fahr. bedraagt^denongewonenwarmtegraad 

 van 85^0^ Fahr. of 25^0^ Reaum., welke zelfs hooger is dan de 

 temperatuur des bodems aan het strand, ter diepte van 2 a 3 voet 

 bcncdcn deszelfs oppervlakte. Ik deed een gat op eene andere 

 plaats graven, doch verkreeg ook aldaar onveranderlijk hetzelfde 

 resuUaat. Later werden deze waarnemingen, en op nog grootere 

 diepte, namelijk, van 5 tot Si/^ voet door den hcer de Vogel herbaald, 

 doch hij Yond, naar de schriftelijke mededeelin/^ren dien aan«:aande 







ontvangen, overal 83, eens zelfs 84 graden. Aan welke oorzaken 

 deze hoogere temperatuur des bodems moet worden toegeschre- 

 ven, welke den gewoncn warmtegraad 8 a 10 graden te boven 



o 



ilaar ik niet in te zien. De gesteldheid des 



\. ^ 



moons vertoont en uit eene roodachtig bruine leemaarde 

 bestaat, of eene chemische werking van eenigen aard, kan daartoe 

 geene aanleiding geven. Men moet derhalve veronderstellen, cfat 

 te dczcr plaatse een lava-stroom, op zekere diepte beneden de 

 oppervlakte der aardkorst, is gelegen, welke nog niet geheel 

 en al is bekoeld en zijne warmte aan de omringende aard- 

 lagen medcdeelt, of, hctgeen nog waarsehijnlijker is, dat men 

 dicper gravende, welligt eene warme bron zou aantreffen, welke 

 lusschen rotslagen is ingesloten en uit dien hoofde niet aan de 



^) Het eene uiteinde van een bamboes-cilinder wordt in smalle strooken gesplkst, 

 ter leugte van V* a V2 voet, en dit gesplitste einde wordt in den grond gedreveu- Ten 

 gesrolge daarvanverwijderen zich de strooken van elkauder en vormen zij een omge- 

 keerden trechter, welks binnenste zich vult met de Tngestampte en vast gedrukte 

 aarde, die men er gemakkelijk uiikrijgt door op den cilinder te kioppen of denzelven 

 te schadden. Dit wordt herhaald zoo dikwijis de trechter met de vastgestampte 

 aiwde op nieuw is gevuld geworden, en op die wijze is het, dat dc Javanen, in een 

 ongeloofelijk korten tijd, een ioodregt gat in den grond kunnen boren van 3 tot 

 8 voet diepte en slechts 3 a 4 duim brcedte. 



