1224 



1 



oprijzen, deels steile, spitsc bergtopp 



diepe en veelal ontoegankelijke kloven heenloopen, welkc den 

 scliedel van den kegelberg Djapara van een splijten. Nergens 

 worclt men eenig spoor van een krater, eener solfatara of cener 

 warme bron meer gewaar. Deze berg behoort derhalve, even als 

 de Sawal. cle Wilis en anderen, tot de klassc der uitgedoofde 



briizelde vulkanen^ wier longte-kloven — b 



5 



insnijdingcn in den scliedel maken en dezen in Yerschoidene 

 declcn splitscn. Vcrgelijk bladz. 508 dezer afdeeling. 



38. Tengijer^ bladz. 784. De uilbarstingen van den Bromo, 

 \velke in de eerste dagen des jaars 1842 aanvingen (zie bladz. 

 854), kon men duidelijk yernemen aan den noordelijken voet 

 des bcrgSj namelijk, te Bajeman^ eene plaats 7palen westwaarts 

 van Probolingo gelegen. Do beer H. 31. Layige^ Luitcnanl 

 Kolonelj die zich van Febraarij tot in Augustus van dat jaar 

 aldaar bevond, zag des daags de rookzailen^ welke zich boven 

 den buitensten ringmuur van den Tengger verhieven en hoorde 



de ontploflingen 5 y,aarvan het gedonder zich in de nachtclijke 

 stiltc tot aan die plaats voortplantte. ^) In het midden des jaars, 

 in Junij of Julij, bezocht de lieer Lange den Bromo, doch zag 

 destijds slechts geringe rookwolken uit den krater opstijgen, 

 hoe\\cl hij den vorigen dag, tijdens hij 



zich 



telijke splijlings-dal, namelijk, te Soekapoera, ophield, no 

 de hevigste slagcn van den berg had gehoord. Opmerkenswaar 

 difif is bet-, dat, vols:ens de waarnennngen van den heer Lange 





^\^M.LJ \-^\^ Vr UUl^J.^XJ.ilX^J^ 



tijdens deze uitbarstingen van den Bromo epidemische koort- 

 sen regeerden in do distrikten, gelegen aan den noordelijken 

 voet van den Tengger, waardoor een groot aantal personen, tot 

 de bevolking dier streken behoorende, te gelijker tijd werd 

 aangetast en waardoor de arbeid in de suikerfabrick te Baje- 

 man moest gestaakt worden. Zeer velen schreven het ontstaan 

 dezer koortsen toe aan de dampen, die de Bromo uitbraakte, 

 welke dikwerf door het noordoostelijke splijtings-dal neder- 



') Deze medccleelingen ben ik verschukligd aan dc welwillende belangstcUing 

 welke deze opmerkzame waarnemcr in mijn arbeid aan den dag legt. 



