125« 



I1/2 lengte graad van clcn Toniboro verwijclerd ligt; en hoc groot 

 zou niet het aiantal dooclen zijn geweestj indien doze streken 

 even bevolkt waren geweest als b. v. Ifalie of Portiigalj of indien 



zij slcchts in dit opzigt hadden gelijk gestaan met Java! 1 



Op den 18 '^'''' April zag Owen Philipps den Tomboro nog geheel 

 en al gehuld in duisteie rookwolken. Tot op den 15*^^° Julij, 1815, 

 derhalvc gcdurende drio niaanden ging do berg voort met 

 woeden en sleehts van lieverlede venninderde de hevigheid der 

 uitbarstingen^ terwijl kleincre ontploffmgcn zich van tijd tot 

 tijd hernieuwden. Het schijntj dat lava-stroomen, of althans 

 massa's van asch en puimsteen ook na Mei^ 1815, uit den 

 berg zijn gestroomd; want eene maand nadatde uitbarsting had 

 plaats gehadj bezochl een oud Nederlandsch mihtair Disterdijk, 

 die reeds gedurcnde 50 jarcn op Soembawa was gevesligd, dc 

 plaats, waar eenmaal de hem wel bekende stad Tomboro (aan 

 dc noorder kust van Soembawa^ ten oostcn van den vul- 

 kaan^ nabij Sangar?) lag; hij zag het strand met lijkcn bezaaid^ 

 des Konings schip (padoewakang) was gevuld met asch^ doch 

 overigens geheel onbeschadigd; ook het paleis des Konings her- 

 kendc hij nog aan eenigc haljverhrande piiaren^ terwijl dc 

 muren van Laronggo (een nabijgelegen paleis of lustslot?) nog 

 overeind stonden; maar geen levend schepsel werd door hem 

 ontwaard; vier jaren later, op den 16^'^'' Augustos^ 1819, bezocht 

 hij deze streek andermaal met den Nederlandschen Resident van 

 Bima, maar nu licten zich geenc muren van Laronggo, geenc 

 pilaren van 's Konings paleis, gecn schip padoewakang, geene 

 lijken meer ontwaren; — alles was spoorloos verdwenen, niets 

 wat leven ontvangcn had was daar cm die vcrandering te ver- 



*) Ook de heer Zollinger, die Lombok in 1847 heeft bezocht, (zie vroeger 1. c. p. 

 106) verhaalt, cTafc het ganschc eiland overdekt is met ccn dikkc laag vnlkanischc 

 asch en gruis, wclkc door den Tomboro in 1815 werden uigcworpcn; ten gevolgc 

 hiervan kon vooral in het oostelijkG gedeelte des eilands, waar de aschlaag cenc 

 dikte bereikte van 2 voet, volstrckt geen rljst wordcn getcelcl. Vcrschcidenc klcinc 

 baaijen werden daardoor onbcvaarbaar. Uithoofdc op Lombok de gevvoonte bestaat 

 de rljst gediirende 6 maandcn 5n de magazijnen te bewarcn, zoo moct het aantal per- 

 soBen, dat van honger omkwam, volgens Zollinger, vecl gcringer 7ijn dan in flc 

 berigten daaromtrent is vermeld eeworden. 



