1202 



\ 



den 



maar clit alles wordt bijgebragtj met hct doel om de waarhcid 

 ten dezen opzigte op te sporen en de wetenschap te bevvareii 

 voor valsche gevolglrekkingen. 



Naar liet schijnt, hecft dc hcrg, de oorzaak yan al dit onheil , 

 of betcr gezegd: de onschuldige ringwal van het kanaal, dal 

 ten doortogt heeft gestrekt aan deze verderf aanbrengende 

 uilbarstingcn, namelijk, de Tomhoro self dc grootste verwoes- 

 ting ondergaan; nemen wij voor een oogenblik aan, dat de ver- 

 raindering van 2/3 gedeelte zijner hoogte als overdreven zij te 

 beschouwen, dan is die beweriug aan de andere zijde tebepaald om 

 haar geheel als eene dwaling te beschouwen. Dit schijnt als zeker 

 te mogen aangenomen wordcn, dat althans het bovengedeelte, de 

 Locpel, misschien cle gansche bovenhelft des vulkaans — waarvan 

 hct gcsteente reeds ten deele ontbonden, vaneengereteiien door 

 de werking van zurc dampen reeds verweekt kan zijn geweest, 

 is Terbrijzeld en ingcstort, gelijk eenmaal met den goenoehg 

 Ringgit op Java het geval was; zulks geschiedde insgchjks met 

 con Yulkaan in het noordehjke gedeelte van Timor, — w anneer 



op zekere oude be 



gedeelte! ijk 



althans met den Papandaijang en den Galoenggoeng op Java; de 

 puinbrokken, welke bij die gelegenheid in denkraterschacht neder- 

 stortten, werden vermoedelijk voor een gedeelte weder door den 

 kratcr uitgeworpen^ en ten deele, tot lava versmoltenj uitgestort 

 over het vervvoeste land, dat den vuurberg in het rond omgeeft. 

 Op Amboina opende zich, naar verhaald wordt, op verschillende 

 j)laatscn in diezelfdc maand April, 1815, de aardkorst gedurende 

 eenige oogenblikken en vloot er water uit. (Raffles, Hist, of Java, 



I. p. 25.) 



De uilbarstingen van den Lamongan en van den Semeroe op 

 Java, waarvan ik getuige was, zijn sicchts gering te noenien, 

 wanneer zij worden vergeleken met deze geduchte ultbarstingen 

 van den Tomboro; zij schijnen dan slechts een onschadelijk 

 spel loe^ dat als tot vermaak des bczoekcrs dier streken wordt 

 vertoond, door deze a op helderen dag nog geheimzinnig duistero) 

 natnur, welke hier op Soembawa haar Ireurspel met znlken 



