1204 



((Koniiig" werdcn door de aarde verzwolgoii. -Waar vroegcr de 

 <(stadder goddeloozen stondj ankoren thans schepen op 5 vade- 

 <(men j) diepte.)) Zoo liiidt, met korte woordeii, het verhaal^ dat 

 in do Maleische taal gesteld (met Arabisch schiift geschreven), 

 honderden van exemplarcn oiider bijna alle volkstammcn 

 van den Indlschen archipel, vielke tot den Islam behooren, is 

 verspieid ge word en. 



Wanneer men met een straal^ g^^^j^ staande aan den afstand 

 van den berg tot* aan Banjoewangi, d. i. = 210 minuten, een 

 kring oni den Toml^oro trekt en de geraiddelde dikte der ascli- 

 laag over deze gansche uitgestreklheid op 2 voet steltj dan 

 verkrijgt men als waarschijnlijk resultaat; dat de asch^ gcdu- 

 rende deze uilbarsting door den Tomboro uitgebraakt^ op meer 

 dan negen millioenen maal een millioen kub. voet mag geschat 

 worden. (Verg. de uifbarsting van den Gocnloer, op den 4'^*'' 

 Januarij, 1843, bladz. 91 enz. dezer afdecling. ^) 



Uithoofde echter de hocvcelheid uitgeworpene asch op Soeni- 

 bawa zelf veel hooger dan 2 voet lag, ja^ gansche bergen 

 vornide, zoo is de opgegevene hocveelheid stellig nog benedcn 

 de werkelijklieid^ de hoeveelheid asch is in ieder geval veel 

 geringcr dan de verbazende raenigte vaste uitwerpselen, als: 

 puirasteen en lava, welkc onder anderen aan de noordzijde des 

 vnlkaans tot een meer dan 100 voet hoogen wal opgehoopt lag. 



7L GOENOENG API, BIJ BIMA. ^) 



Deze berg ligt op 8' 5' zuider bi'(3cdte en 119^ 7' oostei 



^) Diie vademen rr 18 voet, dat is juist eene zeer geschikte diepte, waarop dc 

 meeste kleine koopvaardijschepen (kustvaartuigcn) voor anker liggen en het was 

 regt vernuftig gehandeld van de zijde der vertoornde natuur, dat zij het land juist tot 

 op deze diepte liet zinken. 



*) Uit eene naauwkeurige vcrgelijking der bronnen is mij gebleken, dat er bij 

 gclegenheid der uitbarsting van den Tomboro alleen in de hoogere strekcn der 

 atmospbeer een zachte oostewindkan gewaaid hebben, terwijl in die zonen des damp- 

 krings, welkc zich onmiddellijk boven de aardoppervlaktc vcrheffcn, eene volko- 

 mene stilte heerschte. ♦ 



•) Ter ouderscbeiding van den goenoeng Api bij Wetter, n** 81, en den gocnocng 

 Api opheteilandBanda, n° 87. Dc geogniphische lengte en breedte van dczen en der 

 volgcnde vulkanen is opgcgeven volgens de kaart van von Derfelden van Hinderstein. 



