1278 



\ 



in 1644 plaals grecp, wercl Amboina door heiLaalde schokkcn 

 geteisterd. In dc laatste jaren echtcr^ namelijk, sedert den 

 -^stcn jyove7nher, d835, namcn deze in hcYigheid toe en her- 

 haalden zij zich telkens raenigvnldiger, zoodat, in 1845, de tuI- 

 kanische ^Yerkzaamheid in den diepen schoot der aarde zich 

 opcnbaardc door eene'zachte, maar zeer dikwerf herhaaldc 

 trillende schudding van de oppervlakte des eilands. i) Sedert 

 dien tijd heerscht op Amboina, dat vroeger, wegens zijn 

 gezond klimaat, zoo gmistig bekend stond, eene epidemic 

 an kwaadaardigc, gastrisch-bilieuse koortsen, waarvan men de 

 oorzaak nict weet op te sporen, dewijl de meleorologische en 

 klimatograpliische gesteldheid des eilands onveranderd dezelfdc 

 is gebleven^ onwillekeuilg echter herinnert dat steeds dnrende 

 bcYcn van de oppervlakte des bodems (van het gevvelf, waarop 

 Amboina rust) aan de chemischc working, die in den diepen 

 Tulkanischcn haard plaats grijpt en doct zulks dcnken aan een 

 onzigtbaar opstijgen van gas-soorten, welke zich in gcringe 

 hoeveelheid in den dampkring verspreidcn, doch niettemin eene 

 nadeehge werking op hot organische levcn uitoefenen. Vclen 

 werden het slagtolTer dezer ziekte; bekwame geneeshecrcn , door 

 de hooge regering te Batavia in commissie derwaarts gezonden, 

 zagen hunne pogingen tot hot opsporen der oorzaken daarvan en 

 het te keer gaan der epidemic schipbreuk hjden. 



In den aanvang des jaars 184S, — derhalve na ecn tijdsvcrloop 

 van ticn jaren, — schcendeze ziekte te hebben uitgewoed; volgens 

 berigten van den 4*^^" Maart, 1845, scheen ze zelfs geheel te 

 hebben opgehouden, — doch nadat zich op den 20"*" Juhj, 1845, 



nieuwe aardbcvingen hadden doen gevoclen, harstte ook de 

 ziekte met hernieuwde hevigheid wedc?^ uit. — Langzamcr- 



hand verminderde ze weder en men vleide zich reeds met de 

 hoop, dat dc epidemic het bitter geteisterde eiland geheel zou 

 verlaten, — maar op den 18'^*" en 20*"» Maart, 1850, hadden 



nieuive aardbevingen plaals en — de achrlkkel^ke ziekte 



») Volgens aantcckcningen van clen hecr Kuijpcrs (Isten luitcnantj, wclke liij dc 

 goetlheid lieeft geliad mij sehriftelijk mcJc te dcelcn, — Vcrg. Jav. Cour. 



