1280 



rcizigcr, die zich in 1821 op Ternate bevond, als van den lui- 

 tenant van Boelen, ^) die den berg in 1818 beklonij is Iiet niet 

 twijfclaclitig, dat wij hicr eenen echten lava-stroom voor ons 

 hcbbcnj eenen stroom van lava, die of in een geheel gesinol- 

 ienen toesfand uit den krater, weike zicb op den top des bergs 

 bevindt, of uit eene zijdelingscbe spleet werd uitgebraakt, langs 



t? 



de smalle vlakt 



liep, en die, zoo als gewoonlijk het geval is, bij het be 



koelen slcchts aaii bare oppervlakte in hoekige stukken berstte, — 

 o/" die in gloeijeude hrokstukken uit den krater kwam, welkc 

 nedcrwaarts rolden of, door de drukking der daarop volgende 

 massa's, over de vlakte been werdeu gcschoven. Volkomen der- 

 gclijke smalle dammen of bcrgruggen, uit niets anders dan lava- 

 hrohken bcstaande, — lava-puinstroomen, — komen insgelijks 

 op Jaya voor, b. v. aan den voet des g. Goentocr, van waar zij zicb 

 tot op een grooten afstand van den vulkaan over den dalbodeni 

 uitstrekken. — Vcrgclijk bladz, 75, 553, 561, e. a. van het 1''" 

 en 2^^ hoofdstuk dezer afdecling. Door Prof. C. G. C. Reinvvardt 

 daarentegen is zoowel deze, als de vorige op biz. 1274 vermelde 

 lava-slroom, welke aan den voet van den g. ipi opBanda werd 

 waargenomen, aangehaald als een voorbeeld van bergopheffin- 

 gen J die nog hedendaags bebben plaals geliad. Hij meet, volgens 

 dien reiziger en vcrscheidene andere scbrijvcrs , die, op a^rond van 

 zijn gezag, bet feit aldus overgenomen bebben, ^) ((van onderen 

 uit eene gapende spleet te voorschijn gekomen, namelijk, opge- 

 rezen zijn.)) Aangezien zicb cchter de beide rotskanimen, niet 

 slechls in de boven aangehaalde beschrijvingen van andere rei- 

 zigers, zoo als van Boclcn, Kolff, Olivier, Fin, Verhuell, enz., 

 maar uit die van Prof. Reimvardt zelven, ten duidelijkste als lava- 

 stroomen laten onderkennen, ook door alle onbevooroordeelde 

 en ongelcerde waarnemers, die voornamelijk den g. Api op Banda 

 dikwijls bezockcn, daarvoor gehouden worden, zoo gelooven 

 ^Yij, dat het de geleerde reiziger was, die zich deze keer in 



•^ Zic Atlienaetim, tijdscLr. voor wetensch. en kunst, Ang. 1837, en de Jav. Cour. 

 van den 8»ten Junij, 1838. 



») Vergclijk V. Lconhard, iibcr Basaltgebilde. Tli. IT. p. ir,5. 



