.1300 



bestaandc, te komcn uulliff 



dat bun aan den ingang der grot in korfjcs werd voorgediend 

 3o Aan den oostelijken voet van ditzelfde kalkgcborgte, d 

 verder zuidwaarts been en nader bij den voet van den Tjcrimai, 

 ligt bet dorp Tjipanas. In de nabijheid van dit dorp wordt, in 

 eene zandachtige streek, een bekken gevonden, hetwelk ecnc 

 middellijn becft van 5 voet en gevuld is met laauw water, dat 

 geen uitloozingskanaal bezit; dit water wordt door opstijgendc 

 gas-sooi'ten in eene gestadig borrelende beweging gehouden. Te 

 dezer plaatse wordt zulk eene grooto boeveelbeid koolzuur onlwik- 

 keld, welke zich aan de oppervlakte van het water ophoopt, 

 dat menschen, die dit oord naderen, bedwelmd wordcn en dieren, 

 b. V. kippen, zwijncn, die zich daarheen begeven om te drinken, 

 een plotsebngen dood stervcn. (Volgens inondehngeniededeelingen 



die in dit distrikt woonachtig is.) 



Hct aantal plaatsen, 



gcHjk 

 ijkj waar het ccrstgenoemde op welt 



hronnen^ die in raecrdere of mindere mate zoutcn en andcre 

 bestanddeclen bevatten, is op Java ongeHjk grooter dan dat der 

 drooge mofetcn, waar gas uit opcningen, die niet met water 

 gevuld zijn, hetfij uit de aarde of uit het rotsgesteente te voor- 

 schijn komt. De oorzaak van dit verschijnsel is eenvoudig; daar 

 waar opene kanalen, spleten in de aaiclkorst worden gevonden, 

 stroomt water naar binnen, hetwelk dcze holligheden vult^ ult- 

 hoofde nu in de nabijheid van het meerendeel van dergelijke 

 openingen van spleten, gebergten oprijzen, die zich vele duizendc 

 vocten hooger verheffen, zoo zal hct water, meer of min bezwan- 

 gerd met vrccmdsoortige bestanddeclen, welke hetzelve gedurende 

 zijnen onderaardschen loop oploste, — welke eigenschap hetzelve 

 verkreeg door het geabsoibeerde koolzimr, — uit die openingen 

 weder opwellen, hetzij ten gevolge van hydrostatische drukking, 

 hetzij doordien het A^ordt opgedreven door de gas-soorten, welke 

 in diezelfde kanalen opslijgen, of wcl door middel van den water- 

 damp, waarin ditzelfde water was overgegaan op zekcrc dieptc 



') Vergclijk mijne '-Rciscn durch Java," Maagdcnbnrg , 1845, biz. 243, 



