1301 



bcncden tie oppcrvlakto iloraardozijnde, alwaareuuaanraerkclijkc 

 hittegraad heerscht; doze watcrdamp \vordL later, in de Iioogcrc, 

 koelerc gestecntelagcn opgcdrevcn, Avcdcr tot druipbaar-vlocibaar 

 water Tcrdikt. Eene dezer bromicn , welke den grootslcii rijkdoni 

 aan koolzuur bezit, boven welker bekkcn dezo gas-soorl zich 

 somwijlen in zulke hoeveellieid oplioopt, dat badcndc personcn 

 daarin zijn gestikt, is die, wclke in hot bed dcr tji Sangarocng, 

 ten zuiden van Koeningan, onlspringt. Dal dezc en zoo vclc 

 andcre warme en koude bronnen op Java zoo buKengewoon veel 

 koolzuur bevatten, zal aan nieinand bevrecniding baren, die 

 sleclits nagaat door weike soort Tan gesleentelagon het water dcr 

 bionnen opwaarts stijgt, namelijk, hctzij door wcrkelijke kool- 

 zure kalk, of door kalkzandstecn, waarvan de korrels verbondeu 

 zijn door middel van koolzuren kalk. Zelfs daar ter plaatse 

 alwaar deze gcstcenten, — leden der terllaire formatie, — niet 

 aan de oppervlakte des bodems tc voorschiju komen, "svaar vulka- 

 uische rotsgestccnten hot warme water ann da aardoppcr via kto 

 omgcven, mag men vermoedcn, dat zij in den dicpen schoot der 

 aarde ^vo^den gevonden, dewijl de meeste niinerale bronnen aan 

 den voet van vnlkanen opwcllen, welke de terliaire formatie 



bedekken, doordien zij zich in eene zijwaartscli ^ -o 



uitgebrcid. 



4" Pakarmnan in het Dieng-gebergte, de grootsle mofetc 

 op Java , op den bodem eener trechtervormige uitholling van eene 

 vulkanische bergrib, — het zoogenoemde doodendal van Java, — 

 hetwclk tusschen 5 en 6,000 voct boven de oppervlakte der zee 

 is gelegcn, vverd reeds vroeger, bladz. 236 en volgg. en 259, 

 beschreven. Deze mofete wordt somtijds ook gowah Oepas gehee- 

 ten, onder welken naara zij cchter niet meet verward v^ordon 



met eene pick (eene klcine kloof) in de solfatara van den goenocng 

 Pakocodjo, vermeld op bladz. 221, ahvaar, bchalve zvvavehg 

 zuur, ook somtijds koolzuur uit den bodem opstijgt^ deze vocrt 

 denzelfden naam. 



So Aan den westelijken voet van den vulkaan Lawoe ontwik- 

 kclt zich in de beekkloof ^"oera??^ Djcrok^ in de nabijhcid van* 

 het dorp van gelijken naam, op 2 verschillendeplaatsen koolzuur 



«i 



