1318 



24. Preanger. iff W%^me bron op het plateau Penggalen- 

 gan, no 2 ; deze ligt verder westwaarts, doch op een afstand van 

 iiuauwelijks 1 paal van de vorlge, aan den oever der tji Berem, 

 weike, gelijk de vroeger genoemde beek, namelijk, de tji Sangkoi, 

 van de zuidelijkc helling van den goenoeng Malawar afstroomt 

 en zicli, op een afstand van eenige palen zuidwestwaarts van 

 de bron, met de tji Berem vereenigt. Op verschillende plaatsen, 

 aan den oever der beek, welt het water op^ het is geheel 

 reuk- en smakeloos, of bezit althans slechts een eenigzins 

 zoutachtigen smaak ; het bronwater verliest zich in de nabij ge- 

 le^ene beek, weIke het zacht glooijende dal tusschen heuvelen 

 doorstroomt. In 1839 had hetzelve, ten 7i/2 ure des morgens (op 

 den 24^'^" October), een warmtegraad van 39,1° R. of 120,0" F.5 

 op den 4^*^° Augustus, 1843, daarentegen, nadat verschei- 

 dene waterstralen tot een bekken warcn vereenigd geworden, 

 had het water in dit bekken (dat door de Javanen uitge- 

 houwcn was om zich daarin te baden) slechts eene tempeAtuur 

 van 55,1° R. of 111,0^ F., terwijl de warmtegraad des damp- 

 krings, op dienzelfden tijd, 17,7^ R. of 72,0^ F. en die der nabij 

 gelegene beek 16,2^ R. of 68,5° F. bedroeg. In 1839 was de 

 bron omringd door eene grasvlakte, waarop eene Fragaria en 

 Ranonkel-soort bloeiden; deze grasvlakte, welke met enkele 

 boomvarens was gesierd, vormde destijds het eenige opene 

 plekje, dat mijlen, ja, dagreizen ver in het rond werd aange- 

 troflcn in het digt gegroeide, oorspronkehjke woud, hetwelk 

 rhinocerossen en wilde stieren doorkruislen , die zich in het 



■ 



warme water dezer bron kwamen baden. In 1843 echter het 

 zich deze plek niet meer herkennen; alles in het rond was 

 kaal, de woudeji waren geveld, duizenden bij duizenden van 

 boomslammen lagen op den grond uitgestrekt, waar zij tot 

 molm vergingen, en koffijslruiken , wier piramidale kroonen 

 zich 5 ^ 10 hoog verhieven , stonden daar tusschen m rijen ge- 

 ant en verkondigden de oorzaak der verwoesting, die men 

 alom bespeurde. Dit schoone plateau ligt 4,200 a 4,400 voet 

 boVen den spiegel der zee. 



25. Preanger. ^ Tji Panas bij Djamhoe dipa. Eene 



