1361 



voorhanden; ») nadat dit gestecnte gehcci en al is onlboiidcn, 

 vormen deze zelfstandigheden den kratermodder, die meeieu- 

 deels uit kiezelaarde beslaat; 4o de veerkraclitige vioeistoffcn, 

 die uit de krators der Javasche vulkanen opstijgcn, bcstaan 

 uit waterdamp, zwavelwaterstof-ffas, maar lioofdzakclijk uit sas- 



vormig zwavel 



1 



op 



water der aanwezige beken, meien of kleine poelen, trekt 

 zuurstof uit, de lucht aaa en gaat over in zwavolzuur. L'it- 

 lioofde nu dit zwavclzuur zich nict kan verbiiiden met du 

 aan^\ezige kiezelaarde, zoo zijn Iiet hoofdzakelijk kalicnihon- 

 aarde, waarop zijne werking wordt uitgeocfend en waarmcde 

 het zich verbindt: alle vereischten tot het docn ontsfnnn 



van 



zwavelzure kali en zwavelzure thonaarde, d. i. aluiv, zijn der- 

 halve voorhandcn. De kiezelaarde wordt door de werkin^^ van 



o 



het stroomende water mechaniscli weggevoerd en in de beken 

 en meren, als een wit bezinksel, op den bodem teruggevonden ; 

 50 in vele kraters, en wel op die plaatsen des bodems, welke 

 vochtig zijn, zonder echter onder water te slaan en waar het 

 opslijgende zwavelige zuur in oumiddellijke aanrakii 

 met den dampkring en met de oppcrvlakte der onlbondeno 

 rotsen, wordt werkelijk aluin gevormd, die zich in de gedaantc 

 van ,vederaluin (Bisulphas aluminae) in lange, asbestachtige 

 kristallen ophoopt. Dit verschijnsel wordt onder anderen waar- 

 genomen in de telaga Leri, en voornamelijk in den Wajang, 



alwaar deze zelfslandigheid in eene zeer groote hoeveelheid 

 voorkomt. 



Op grond van het hier boven aangehaalde mag, naar mijn 

 oordeel, met voldoende zekerheid worden aangenomen, dat 

 niet slechts het geanalyseerde water des Idjen, maar insgelijks 

 dat der overige Javasche kraters, der beken, welke die kraters 

 doorstroomen, of der meren, die er in worden gevormd, be- 

 halve andere bestanddeelen, hoofdzakelijk zwavelzure thon- 

 aarde bevat. Zeer waarschijnlijk is het, dat eenii^e dicr beken 



De bestanddeelen vtm den veldspauth z'ijn, volgeus Gmelin : kiezelaarde 66 Q 

 thonaarde 17,5, kali 16,5. ' 



