1389 



Van den 1^^^^ tot den 6=^*^" Sept 



van den Goentoer, op Java, waar 



1807. De Merapi, op Sumatra, had eene ultbarsting in dit jaar; 

 zie bladz. 1239. 



1808. De goenoeng Agoeng, op Bali, wierp eene ontzettende hoe- 

 veellieid puimsteen iiit; zie bladz. 1247. 



1809. Op den 9'^*'" Mei van dit jaar had dc Goentoer, op Java, 

 eene nleuwe uitbarsting; zie bladz. 77. 



1811. Op den 5^^*^^ Junlj braakte de Keloet, op Java, asch- en 

 rookzuilen uit; verge! bladz. 684. 



Gedurendc het gansche tijdperk van 1797 lot 1815 — der- 

 halveachttien jarcnlang-, — vindt men niets vermcld van aard- 



bevingen. Daarentegen liadden in verschillende deelen van den 

 archipel de elf vulkanische uitbarstingen plaats, ^velke hier boven zijn 

 opgeteld. 



■t 



1815. Van den 5'^'''' April tot in de maand Julij woedde de Tom- 

 boro, op het eiland Soembawa, gclijk beschreven werd op bladz, 1250 

 en volg.; deze uitbarsting belioort tot de vreesselijksten, welke naar 

 menschenheugenisimmerop de gansche aarde hebben plaats gegrepeii. 



In den aanvang dezer oruptie, derhalve gelijktijdig met dezelve, 

 schudde bijna onophoudelijk en gedurendc verscheidene woken 

 de gansche Indischc archipel op zijne grondvesten; aan dc 



4 * 



ecnc zijde deed zich dit verscliijnsel ^\aamemeIl op Borneo, 

 Celebes, de Moluksche eilanden, dc gansche Javasche eilandrij 

 tot aan Nieuw-Guinea ; terwijl het aan de andere zijde word 

 ontwaaid tot aan Mokomoko op de zuidwestkust van Sumatra, 

 welk oord op een afsland van 1,050 geograpliische niinulen 

 van den vulkaan vervv ijderd h'gt. De aardbeving werd met tel- 

 kens hcrhaaldc schokken waargenomen; deze verkondigden de 

 onfploffingen in den vulkaanhaard en gingen vergezcid van 

 een ouderaardsch gedreun, dat door den ganschcn Oost-Indi- 

 schcn archipel, over eene oitgestrcklheid van 50 graden lengle 

 en breed te fe gclijker tijd word vernonien en allerwege aver- 

 ecnkwam met het vreesselijkste kanongebiilder. Gedurendc 

 deze aardbeving schcurde dc aarde op Anilxiinn op verschei- 



dene plaalsen van ecu, en werd water uit dezelven opgcstiiwd; 



zie bladz. 1277. 



88 



