1431 



* 



oF de epidcmische ziekte ook na deze aajdbeving, dcrlialve 

 ten 4^^" male in hevigheid lieeft tocgenoraen^ dowijl de laalste 

 berigien van Amboina sleclits lot den 9^^" October loopcn, 

 (Jav. Cour. van den 4^^" December, 1850, no 97.) 



Behalve door de vroeger vermelde hevige, lang aarihoudende aardbevingen, 

 leeren wij, uit de waarnemingen , gedaan ten jarc 1843, dat Amboina in den 

 loop van sleclits 8 maanden door 13 ligtere aardschokkcn werd in beweging 

 gebragt. Zeer waarschijnlijk is bet, dat dergelijke zacbtcre scbuddingen zicli 

 even dikwerf op anderetijdenhebbendoengevoelen,welkealleenintdienhoofde 

 ojxbekend zijn gebleven, dewijl niemand aanteekening daarvan lieeft ge- 

 liouden. Maar reeds uit betgeen wij hebben medegedeeld, blijkt op eene vol- 

 doende wijze, dat de bodem waarop Amboina rust, bet rotsgewelf of bet 

 dek van den vulkaniscben haard , die — men itiag zulks met grond van waar- 

 scbijnlijkbeid aannemen, — zicb in den diepen scboot der aardc onder^L^i 

 eiland bevindt, dat bij aan menig\addige nu eens sterke, dan weder ligtere aard- 

 schuddingen is blootgesteld , ja, zeer dikwerf dagcn acbtereen voortdurend 

 beeft en trilt. Ten gevolge biervan moeten in bet rotsgewelf noodzakelijker- 

 wijze op duizenden van, plaatsen zoo niet breede spleten, altbans 

 reten ontstaan, die aan bet oog des waarnemers ontglippen, uitboofde zij 

 aan hare oppervlakte door losse aardlagen srijn bedekt. TJit dergelijke reten 

 kunnen gas-soorten nitstroomen, gelijk uit den bodem van zoo vele stik- 



naauwe 



enniin een spoor van openi 



vertoont. 



Het is waarscbijnlijk , dat de rotsbodem van Amboina zijne digtheid 

 beeft verloren door zoo berbaaldelijk terugkeerende aardscbokken, waardoor 

 de gas-soorten, die zicb in den vulkaniscben haard ontwikkelen, des le 

 ligter door denzelven kunnen heendringen. 



Op Java, zoo mede in andere vulkanische landen, komen behalve zwa- 

 velig zuur, dat in de kraters gevonden wordt, in vele gedeelten des eilands 

 ingelijks andere gas-soorten , namelijk , koolzuur , koolwaterstof-gas en 

 zwavelwaterstof-gas te voorschijn op plaatsen, die zicb dtddelijk laten aan- 

 wijzen. In andere oorden daarentegen stijgen deze gas-soorten onbemerk- 



r 



baar, in geringe hoeveelbeid, nit de aarde opwaarts, en ontsnappen zij 

 daardoor aan het oog des -waarnemers. Aan dergelijke onzigtbare uitwase- 

 mingen scbrijffc men de werking toe, die insgelijks in niet-vulkanische landen 

 bij honden en andere dieren, wier reukorgaan zeer fijn is, wordt waarge- 

 nomeu in de uren, welke eene aardheving onmiddellijk voorafgaan. De na- 

 deelige invloed, welke de moeraslucbt op de gezondheid der menschen 

 uitoefent , wordt insgelijks gezocbt in de aanwezigbeid van koolwaterstof-gas 

 of andere dergelijke gas-soorten, zoogenaamde miasmata, welke in geringe 



T 



hoeveelbeid in de dampkringslucbt voorkomen. 



