â24 NOG EEN PAAR WAARNEMINGEN VAN VLIEGENZWERMEN. 



b. V. bij de bijen en mieren. De oorzaken van het ontstaan der 

 vliegenzwermen liggen nog geheel in 't duister. De individuen 

 die de zwermen zamenstellen, vliegen ook wel eens uit, hetzij 

 in kleine zwermen, hetzij bij enkelen, maar zij keeren dan 

 steeds tot de plaats van zamenschooling weder. Uitvliegende 

 zwermen volgen ook niet een bepaalde richting, die zij zelven 

 kiezen, maar deze is afhankelijk van den stand der zon, van 

 de windrichting enz. 



Dat door het verjagen van een zwerm, tijdelijke emigraties 

 kunnen ontstaan is duidelijk , maar zulk een trek onderscheidt 

 zich dan toch van eene natuurlijke Ausioanderung ; eene be- 

 paalde door de dieren zelven gekozene richting ontbreekt alsdan 

 en de dieren geraken meer verstrooid of in kleinere zwermen 

 verdeeld. 



Ik geloof dat aan het verschil tusschen zwermen en trekken 

 een grootere opmerkzaamheid moet gewijd worden dan tot 

 heden geschied is, hoofdzakelijk met het oog op de oorzaken 

 van deze levensverschijnselen der insekten. 



De literatuur over zwermen en trekken vindt men , door 

 elkander gemengd, vermeld in Hagen's Bibliotheca entomologica 

 Th. II, p. 485 (zie ook v. Bemmelen in de Handel, d. ISederl. 

 Entom. Vereen, p. 80-105). Mij zijn echter nog waarnemingeu 

 bekend — behalve natuurlijk die welke geschied zijn na de 

 uitgave der Bibliotheca entomologica ~ die niet door Hagen 

 worden vermeld. 



Van de ongeveer negentig geschriften door Hagen vermeld, 

 hebben er slechts twee en twintig op dipteren betrekking. De 

 waarnemingen die op de andere insektenorden betrekking hebben , 

 laat ik hier onvermeld. Van deze twee en twintig citaten zijn 

 er twaalf verhandelingen over den a Ileerwurm» de algemeen 

 bekende larven van Sciava Thomae L. , die dikwijls in groote 

 trekken worden waargenomen Van de alsnu nog overblijvende 

 citaten blijven er nog een paar hier onvermeld, omdat zij over 

 het trekken van dipteren handelen en ik mij voorgenomen heb 

 hier alleen aver à\^iQVQnzwermen te spreken. 



