44 (db. r. AV, O. KALLENBACH.) 



ze daarna onmiddellijk in het nest te zetten. Geen enkele mier 

 kwam nu nog door de gevonden opening. » 



De geleerde schrijver verklaart dit door een enorm ontwikkeld 

 instinct bij de mieren, terwijl toch juist geheel andere conclusies 

 er uit gemaakt zouden kunnen worden. Immers indien de mier, 

 geleid door het instinct, ook na slechts eens eene gevoelige les te 

 hebben ontvangen, vervolgens van deze slechte ervaring onder 

 beheersching van het instinct in het belang van haar welvaren 

 gebruik maakt en dan nog ten slotte hare stam- en nestgenoolen 

 weet terug te houden, om zich aan eene dergelijke ervaring bloot 

 te stellen , zou dan uit deze volgorde van handelingen niet blijken, 

 dat zij iets bezitten moet, wat op een zekeren, al is het dan ook 

 geringen, graad van intelligent overleg even zeer lijkt als een ei 

 op het andere? Het n experientia docei-», dat onder de blinde 

 despotic van het automatische instinct niet beslaan kan en indivi- 

 dueel overleg tot voorwaarde heeft , schijnt in dit voorbeeld waarheid 

 gevonden te zijn. 



Afgezien van alle speculatieve beschouwingen zijn nog eenige 

 objectieve waarnemingen met de zienswijze, dat het halsuitstolpsel 

 verschrikkingsorgaan zij , moeielijk te rijmen. Moet het niet vreemd 

 schijnen , dat het bij zeer vele rupsen , o. a. bij alle Sphingiden 

 en Geometriden ontbreekt, rupsen die geacht kunnen worden het 

 wel noodig te hebben , omdat ze geheel naakt zijn , open en zeer 

 toegankelijk leven , ook wel gedeeltelijk door hunne kleuren in het 

 oog vallen , terwijl het bij anderen , die door hunne verborgene en 

 moeielijk te benaderen verblijfplaats genoeg beveiligd zijn , wel 

 degelijk aangetroffen wordt ? Wil men als negatief bewijs van 

 zijne nuttigheid als beveiligingsmiddel ook inbrengen , dat b. v. de 

 Arctilden het niet bezitten , omdat hunne lange en dichte beharing 

 ze beter voor den angel des vijands beschermt , zoo staat daar 

 tegenover, dat ze er niet minder om gestoken worden dan de met 

 het werktuig toegeruste en dat zeer vele minder })ehaarde van de 

 orde Bombyces, b. v. de Lipariden, de Bombyciden en de bijkans 

 naakte Endromiden , Saturniden en Drepaniden alsmede ook zooals 

 vroeger gezegd zelfs vele Notodontiden het ook al missen. Ik heb 



