175 KLEINE ENTOMOLOGISCHE MEDEDEELINGEN. 
grondslag liggen is algemeen bekend. Ook is de aard van deze 
ziekten op uitstekende wijze nagespoord. En toch schijnt men 
tot den wortel der kwaal nog niet te zijn doorgedrongen, en 
hare ware oorzaak althans niet te hebben kunnen uit den weg 
ruimen, getuige de voortdurende klagten over hare verwoestin- 
gen. Zij die de hoofdoorzaak zochten in eene trapswijze voort- 
gaande degeneratie der zijdewormen, hebben wel is waar ge- 
tracht, door invoer en telkens vernieuwen der eijeren, daaraan 
te gemoet te komen, doch ook deze maatregel schijnt niet 
geheel aan de verwachting te beantwoorden. Ook blijken de vele 
middelen, die tegen het voortwoekeren der schimmel-plant , 
welke bij deze ziekten het meest gevreesd is, t. w. der bekende 
Botrytis Bassiana, in proef zijn gebragt, op verre na zoo ge- 
gelukkig niet te slagen, als die waarmede het Oidium Tuckeri, 
bij de druifschimmelziekte is bestreden. Het is dan ook bij de 
muscardine (even als bij meer andere schimmelziekten van plan- 
ten en dieren) nog altijd eene niet onbelangrijke vraag, of de 
sehimmelvorming «oorzaak» dan wel «gevolg» van eenen bepaal- 
den ziekte-toestand is. Met het oog op dit vraagstuk is het mij 
voorgekomen, dat het bovengenoemde opstel van den beroemden 
scheikundige Liebig, — te vinden in Büchner, N. Repert 
f. d Pharmac., Bd. XVI, H. 5, 1867 —, allezins de aandacht 
niet alleen der zijde-industrielen, maar ook der entomologen 
verdient, «en het is dus uit dien hoofde, dat ik gemeend heb 
een kort uittreksel daarvan in ons Tijdschrift te mogen over- 
nemen. 
Reeds voor vier jaren had Liebig hypothetisch en a priori het 
vermoeden uitgesproken, dat de zijdewormziekte (of ziekten) in 
oorzakelijk verband zou staan met onvoldoende voeding der zijde- 
wormen. In Zeitschrift des landwirthschaftlichen Vereins in 
Bayern, voor 1864, schreef hij daarover de volgende regelen: 
«De ziekte der zijdewormen berust hierop, dat de moerbezie- 
«bladeren die bestanddeelen, welke tot voeding dezer dieren 
«noodig zijn, niet meer in de juiste verhouding bevatten, (ver- 
«moedelijk) omdat de bodem daarvan geen voldoenden aanvoer 
«meer kan verschaffen, als zijnde aan dezen sedert eeuwen 
