136 (de. h. w. de graai?.) 
met den naam van cisaccusy> bestempeld is geworden. Op het 9de 
tergiet volgt de uncus {^)^ een haak-nagel of doornvormig verlengsel, 
dat den anus overdekt en het 10de tergiet vertegenwoordigt. Het 
onder de anaalopening gelegen, maar niet bij alle vlinders voor- 
komende scapJiium, wordt als het ventrale gedeelte of sterniet van 
ring X beschouwd. Het scaphium beschermt den penis, die zich 
tusschen het 9de en lOde sterniet bevindt en door een paar kleppen 
of vulvae geflankeerd wordt. Deze valvae kunnen aan hare binnen- 
zijde elk met een liarpe gewapend zijn. Zij hangen met haren 
voorsten binnenrand met het 9de sterniet samen, waar zich dit 
met den saccus vereenigt. 
Bij de vrouwelijke dieren bezit ring VHI een duidelijk tergiet, 
terwijl bij de ontwikkeling van het copulatieapparaat, de pleurae 
en het sterniet groote veranderingen hebben ondergaan. Ring IX 
en X zijn met elkander versmolten en in de beide valvulae op- 
gegaan, die de anaalopening zijdelings omgeven. Rechts en links, 
op de plaats waar oorspronkelijk het 9de tergiet en sterniel aan 
elkander grensden, vindt men een staafvormig verlengsel; beide 
verlengsels zijn in het achterlijfseinde gelegen, hangen anaalwaarts 
met de valvulae samen en richten hunne vrije gedeelten naar 
voren. Het 10de sterniet ontbreekt. De vrouwelijke geslachtsopening, 
de mond der vagina, bevindt zich tusschen het 9de sterniet en 
den anus, maar blijft van deze opening gescheiden.- De opening 
van de bursa copulatrix , het orgaan dat bij de paring het sperma 
opneemt , ligt tusschen het 7de en 8ste stei'niet en vertoont zich 
als een dwarsche spleet in het verbindende vlies, 
Zooals wij zullen zien (^), bestaat, volgens Oudemans, bij het 
wijfje ring VII uit de vergroeiing van de oorspronkelijke ringen 
VII en VIII, hetgeen zooals hij zegt, bij vele vlinders duidelijk 
aan de lengte er van te zien is. De ringen IX en X wijken daaren- 
tegen minder van de overige af dan bij het mannetje. Aan de 
(1) Deze en volgende benamingen voor de paringsorganeu z|jn ontleend aan 
Gosse, zie Hist, aiiat. overzicht pag, 105. 
(2) Zie Hist. anat. overzicht pag. 183. 
