CTBESTÎSTLINDER8 OP JAVA. 141 
zegt hij op pag. 598 en 99: cc De Roede a lag in de alderuijlersfe 
ringen van het hehaam, aan weerszijden had hij 2 Hoornbeen- 
kens h. b. {imlvae'^ , van couleur ligt castaner bruyn , die hem in 
het midden en van agteren bedekien. Deze twee deelkens wierden 
gearticuleerd met diergelijk een Hoornbeenig rantken c daf als 
een band, de deelen van de Roede omringt en daar aan sag men 
nog een ander diergelijk kromgebogen Hoornbeenken d. d. dat de 
deelen der Roede van agteren in twee verdeelde e. Als men de 
voorste twee Hoornbeenige deelkens opliglen, soo vertoonden haar 
daar onder in de holte van de deelen der Roede, nog twee kromme 
klaauwkens of nagelkens {harpae?)^ dewelke dienen , om de uijterste 
ring van het lichaam des wijfkens in de vermenging vast te houden. 
Dat in de gemeene witte kapellen opmerkelijk te sien is, daar het 
wijfken dikmaals met het Manneken voortvliegt, dat sig dan met 
sijne nagelkens aan hare schamelheid vasthoud, hangende voorls 
met het Hooft om laag, zonder dat het sijne vleugelen ook komt 
Ie roeren. De Roede selve bestaat ten deele uijt Hoornbeen, en 
ten deele uijt een zenuwagtig gedeelte. » 
Wat het paringsorgaan bij het wijfje betreft , daarvan vermeldt 
hij alleen het «Beursken», dat in fig. 1 onder letter ^, waar het 
afgebeeld wordt in vereeniaing met de andere geslachtsorganen , de 
bursa copulatrix moet voorstellen. Over den toegang tot haar en de 
ligging van de anaalopening spreekt hij geen woord. 
Evenals Reaumur heeft ook Swammerdam de beteekenis der 
vulvae begrepen , namelijk om het vrouwelijk achterlijfseinde bij de 
paring te grijpen en vast te houden. 
Zestien jaren na de uitgave van Swammerdam's Bijbel der 
Natuure , verscheen er eene verhandeling van Schaffer (4) , doctor 
in de theologie, prediker van het evangelie, die als een voorbeeld 
voor zijne tegenwoordig levende medearbeiders, behalve voor den 
Bijbel als het wooi-d Gods , bovendien een open oog en hart bezat 
voor de Natuur, de werken Gods. 
In deze verhandeling geeft Schaffer eene beschrijving en afbeelding 
van de mannelijke en vrouwelijke copulatieorganen van Parnassius 
Apollo L., die wat duidelijkheid betreft veel te wenschen overlaten. 
