232 EEN NEST VAN LASIUS FULIGINOSUS LATR. 
Ik liet de stomp, nadat zij uit de aarde was gegraven, waarin 
zij + één Meter verborgen was, ten behoeve van het transport 
in vijf horizontale schijven zagen, van 2 à 4 dM. dikte. Hierdoor 
kreeg ik tevens een overzicht over den bouw van het nest, dat 
ik in pl. 7 heb afgebeeld, op eene wijze, die in de plaat verklaring 
nader is aangegeven. De ruimte in de holle stomp is voor een 
groot gedeelte met het nest aangevuld, dat zich ringvormig daarin 
uitstrekt. De binnenwanden van de holte zijn uitgevreten, zoodat 
zij een samenstel van in elkaar loopende ruimten vertoonen (geene 
scheiding in gangen en kamers, wat trouwens ook bij de meeste 
andere mierennesten niet het geval is), welke door dunnere of 
dikkere houtplaten of onregelmatige brokken gescheiden zijn. De 
uit deze ruimten weggenomen stof is nu echter gebruikt, om met 
eene geringe hoeveelheid lijmige substantie uit de speekselklieren 
een afzonderlijk bouw-materiaal te vormen. Hiermede is nu in vol- 
komen hetzelfde karakter als het uitgevreten gedeelte, een ring- 
vormig nest tegen dat hout aangebouwd, zóó, dat men niet kan 
zien, waar het eene gedeelte ophoudt en het andere begint !). 
Bij indrogen breekt het binnenste gedeelte echter door een’ schok 
gemakkelijk van het buitenste, echt houtige af. De wanden der 
zijruimten van de middenholte, die voor een deel als onregelmatige 
gangen door den wand van de stomp heenloopen, zijn ook uitge- 
kauwd en in het midden door kleineren binnenbouw in het gegeven 
karakter verdeeld, zoodat het nest alle mogelijke ruimten in de 
stomp in beslag neemt en geheel door het hout is heengetrokken. 
Of vroeger, toen de boom nog niet was gekapt, het thans ring- 
vormig gedeelte aaneengesloten was en als eene prop de geheele 
stomp vulde, durf ik niet beslissen. Wel vond ik in het midden 
1) Forel zegt (Die Nester der Ameisen, Newahrsblatt der Naturforschenden 
Gesellschaft in Zurich, 1893): „Eine bekannte europäische Art, der Zasius fuli- 
inosus Latr., baut eigenthümliche Kartonnester, die Huber irrthümlich für im 
Holz miniert hielt, während Meinert, Mayr n. A. sowie ichselbst ihre wahre Natur 
unzweifelhaft dargethan haben. Dieselben bestehen aus feinsten Partikelen von 
Holzstaub oder auch von Erde und Steinchen, welche durch eine von den Ameisen 
abgesonderte Kittsubstanz zu einem relativ so festen Karton verarbeitet werden.” 
In hoofdzaak heeft Forel gelijk, maar ook Huber, blijkens het bovenstaande, 
niet geheel ongelijk, daar het nest ook in-hout uitgevreten gedeelten bevat. 
