234 EEN NEST VAN LASIUS FULIGINOSUS LATR. 
bouwstof — het losse zand — liet natuurlijk de verdeeling in 
ruimten door bladvormige lamellen, niet toe. Dat de holten niet 
invallen is toe te schrijven aan het lijmige afscheidings-product der 
mieren, dat de wanden bekleedt en, er eenigszins indringende, 
deze wat stevigheid verleent, In deze holten bevonden zich, be- 
halve eene menigte slapende en half verstijfde mieren (nagenoeg 
1 M. beneden de oppervlakte) een groot getal larven van verschil- 
lende grootte; naast vrij kleine kon men ook bijna volwassene op- 
merken. Eenige van deze holten werden aan de eene zijde gesteund 
door een deel van de buitenvlakte eens wortels. Tusschen de wortel- 
vlakte en het omgevende zand was dan eene nauwe ruimte, die 
op gelijke wijze als de vorige ruimten door mieren en larven waren 
bewoond. Soms stonden deze ruimten wel, soms niet met het overige 
van het nest in verbinding. Niettegenstaande het mij bleek, dat 
ook in het eigenlijke nest wel larven aanwezig waren, houd ik 
toch deze afzonderlijke holten of in het zand, of tegen de wortels 
meer bijzonder voor winternesten, waarin mieren en larven over- 
winteren; misschien zijn zij ook wijkplaatsen bij ongunstig weer 
in den zomer. 
Nog moet ik vermelden, dat een groot deel der mieren, die 
vrij plotseling uit haren winterslaap opgewekt, uit de koele diepte 
van 1 M. naar boven gebracht en aan de vrij sterke zonnestralen 
werden blootgesteld, deze verandering binnen een heel korten tijd 
met den dood moesten bekoopen. 
Het speeksel, met behulp waarvan de nestdeelen worden ver- 
vaardigd, schijnt zwart te zijn, of ten minste de eigenschap te 
hebben, van zwart te worden. Niet alleen, dat de stoffen, die met 
behulp van speeksel zijn opgebouwd, eene zwarte tint hebben, 
zoowel de kartonachlige massa als de met speeksel doortrokken 
binnenwanden van de « winternesten», ook alle deelen, waar de 
mieren aan geknaagd hebben, worden zwart. Zoo is het met al 
het uitgevreten hout, en evenzeer met de worteloppervlakken , die 
eene bewoonbare ruimte op de bovenvermelde wijze steunen. Aan 
deze laatste is zelfs niet eens gekauwd, de zwarte tint ligt geheel 
over alle kleinere en grootere oneffenheden en vezeltjes heen. Het 
