238 EEN NEST VAN LASIUS FULIGINOSUS LATR. 
in de doorsnede der kamers van het ringvormige nestgedeelte 
niel al te veel werk gemaakt; bij de geringe afmetingen der figuur 
was dit niet wel mogelijk; andere, op grooter schaal geteekende 
platen in andere werken zijn in dit opzicht juister. 
NASCHRIFT. 
Toen ik bovenstaand artikel ter perse zond, had ik het bekende 
werk van Dr. Forel, Les Fourmis de la Suisse, niet tot mijne 
beschikking. Nu ik dit werk nog eens, op p. 181 en volg., over 
de nesten van Zasius fuliginosus nazie, meen ik aan het boven- 
staande nog een paar woorden te moeten toevoegen. 
Wanneer Forel opmerkt, dat «ni l’eau chaude, ni l’eau froide, 
ni ..... la potasse caustique . . . . . ne purent dégager ce 
carton, quoique je l’eusse séjourner pendant plusieurs heures dans 
ces divers liquides», — dan moet ik, verwijzende naar mijne be- 
handeling, hierboven blz, 235 vermeld, constateeren, dat ik niet 
gedurende eenige uren, maar eenige weken de nestschilfers 
in de vloeistof heb laten staan, en dat na afloop daarvan de met 
sterke bijtende kali behandelde nestdeelen geheel week en papachtig 
waren geworden. 
Verder zie ik, dat ook Forel de door mij genoemde schimmel- 
draden heeft gevonden, wat mij het vermoeden doet uitspreken, 
dat deze een meer dan toevallig bestanddeel van het nest-materiaal 
uitmaken. Het zou voor de mieren m. i. geene moeite zijn, de 
ontwikkeling van deze schimmeldraden tegen te gaan, indien zij 
het wilden. Of het nest-materiaal dus, behalve voor woning, ook 
nog voor cultuur van deze planten zou dienen ? Onder de gissingen , 
die Forel maakt, om te verklaren, waarom zijne mieren in ge- 
vangenschap niet bouwden, ja zelfs nauwelijks knaagden, spreekt 
hij ook de volgende uit: «ou bien il manquait à mes L. fuliginosus 
élevés en captivité quelque aliment particulier servant à produire 
dans leurs glandes la matière collante, sans laquelle le carton ne 
