NBDEBLANDSCHE MIBBENFAUNA. 189 



Deze soort vertoont zeer weinig variatie. 



Verbreiding: Mayr: geheel Europa, nog niet in Spanje en 



Turkije gevonden. 

 Forster: Finland, Zweden, Duitschland (Rijnpro- 



vincie), Frankrijk, Engeland, 

 Meinert: een groot gedeelte van Denemarken, op 



vochtige en zandige plaatsen. 

 Smith: Engeland en verder geheel Europa. 



13. Lasius niger L. 



Lasius. niger Mayr , Nyl. , Formica brunnea Jurine , Huber ; F. 

 fusca Forst. ; F. pallescens Schenk. 



H. Sn. V. Vollenh, , Zwammerdam en 's Gravenhage. 



E. V. Vollenh., den Haag; Ritsema, Haarlem, Vogelenzang, 

 Leiden (alle 3 sexen). 



B. Wageningen, op verscheidene plaatsen; Wag. Berg, in 

 tuinen, op de uiterwaarden. Rolde, Groningen, Winterswijk, 

 Amerongsche Berg , Dedemsvaart (door den heer Jongkindt Coninck), 

 Amsterdam , in eene broeikas (door Dr. M. W. Beijerinck) , typi- 

 sche exemplaren; S in Juni, begin Augustus, midden Augustus, 

 23 Augustus, ? begin en midden Augustus; c? , ? en g Winters- 

 wijk, Juli (door Dr. E. Everts). In 1883, 1884 en 1886 (1885 

 was ik op dien tijd niet in de stad) liep in het begin (7 — 10) 

 Augustus de geheele stad Wageningen vol gevleugelde en onge- 

 vleugelde $, waarschijnlijk pas uit de bruidsvaart neergevallen. 13 

 Juni nest met poppen van <? en 5, 1 Augustus nest met poppen 

 i^, 16 Augustus dito. 



Deze soort is zeer algemeen op allerlei gronden , maar varieert 

 zeer in grootte, beharing van lichaam, pooten en sprieten, en 

 tint, vooral van den thorax. 



Verbreiding : Mayr : geheel Europa , Madera , N. Amerika. 



Förster: {F. fusca): Finland, Zweden, Duitschland 



(Rijnprovincie) , Frankrijk. 

 Meinert: zeer algemeen in Denemarken. 

 Smith: geheel Europa, Madera. 



