224 (DR. J. TH. OUDEMANS) 
cocons tegen de takken en twijgen aan te spinnen, De schade, 
door de larven aan de boompjes toegebracht, had zelfs de opmerk- 
zaamheid van een bewoner uit de omgeving getrokken, die mede- 
deelde, dat genoemde berkjes in den zomer nagenoeg bladerloos 
geweest waren. De soort bevindt zich dus ter plaatse onder zeer 
gunstige omstandigheden, welke hare vermeerdering, ten minste 
gedurende eenige jaren, hebben in de hand gewerkt, beter gezegd 
niet tegengegaan. Volledigheidshalve zij nog opgemerkt, dat op 
eenigen afstand van het bewuste terrein ook eenige cocons op 
andere, grootere berken werden aangetroffen, doch daar in veel 
kleineren getale. 
2. Opeenhooping van cocons aan de takken. 
Terwijl de regel is, dat men de Trichiosoma-cocons, zelfs wanneer 
zij lang niet zeldzaam zijn, verspreid aan de takken vindt zitten, 
waren in ons geval zeer dikwijls meerdere cocons tegen elkander 
aangesponnen ; deze opeenhoopingen, die men coconkluwens zou 
kunnen noemen, bestonden uit 2 tot 10 stuks; in Fig. 3 is zulk 
een kluwen voorgesteld. De cocons zijn volstrekt niet altijd gelijk 
gericht; zijn er slechts enkele bijeen, dan is de lengteas nog, 
zooals bij afzonderlijk zittende cocons, evenwijdig aan het takje; 
het kopeinde is gewoonlijk naar den top van den tak gericht, kan 
dit echter ook naar de basis zijn. In Fig. 4 ziet men twee 
bijeenzittende cocons, in tegenovergestelde richting aangelegd, wat 
daaruit blijkt, dat zij door de dieren aan de tegenovergestelde 
zijden verlaten zijn. In die kluwens, welke uit vele cocons bestaan, 
is de richting der laatst bijgekomen cocons, welke soms het takje 
niet eens meer raken, zeer verschillend; zie Fig. 3. 
3. Gevolg der opeenhooping. Een gevolg der op- 
eenhooping is, dat sommige voorwerpen hun cocon niet kunnen 
verlaten. De uitgekomen wespen hebben nl., ten einde hare vrij- 
heid te verkrijgen, de gewoonte, om van het kopeinde van den 
cocon een kapje af te bijten, dat dan òf geheel afvalt, òf aan 
enkele spinseldeelen als aan een scharnier blijft hangen en door 
het dier wordt opengedrukt ; zie Fig. 5 en 6. Heeft nu eene andere, 
later bijgekomen larve haar cocon tegen dit gedeelte van een reeds 
