226 (DR. J. TH. OUDEMANS) 
ruiming der opening ten doel heeft of slechts toeval is, blijft 
moeilijk uit te maken. 
5. Grootte der cocons. Van alle mij in 1899 ten dienste 
staande cocons werd de lengte gemeten; andere, loodrecht op de 
lengte gerichte maten, liel ik achterwege, omdat vele cocons 
onregelmatig van omtrek waren en de lengte wel eene voldoende 
voorstelling van de grootte geeft, Het meten der cocons had vooral 
ten doel, om uit te maken, of die, welke door normale, gezonde 
larven gesponnen waren, grooter waren dan die, welke vervaardigd 
waren door abnormale, ziekelijke of met parasieten bezette larven. 
Tot de normale larven heb ik die gerekend, welke zich tot imago 
ontwikkelden, afgezien van de vraag, of deze den cocon al of niet 
verliet of kon verlaten; zie onder 3 en 4. Verder die, welke het tot pop 
brachten, daar bij deze dieren de verpopping 8 à 9 maanden na 
het inspinnen plaats vindt en de oorzaken, die dàn den dood hebben 
bewerkt, wel niet reeds aanwezig zullen zijn geweest, toen de 
larve den cocon spon. Eindelijk die larven, welke niet verpopt 
waren, doch leefden en zonder twijfel nog eens voor de tweede 
maal zullen overwinteren, waarover men 12 vergelijke. Tot de 
abnormale larven rekende ik die, welke in den cocon als larve 
gestorven waren en die, welke door sluipwespen gedood bleken te 
zijn. Ik heb echter alle rubrieken afzonderlijk gehouden, zoodat 
men ze alle kan vergelijken, b. v. de grootte der cocons van dieren, 
die het tot imago brachten met die van dieren, die parasieten her- 
bergden enz. Deze beide gevallen zijn nl. het zuiverst gesteld ; 
over de waarde der andere zou men kunnen twisten. De cocons, 
waarover de volgende opgaven loopen, zijn de mijne, vermeerderd 
met die, welke in het insectarium van Artis door den heer Polak 
gehouden en later te mijner beschikking gesteld werden. 
A. Cocons van normale larven. 
a. Cocons, op de normale wijze door de imago verlaten, of 
waarbij dit geschied zou zijn, indien een andere cocon 
niet in den weg gezeten had; dit laatste was het geval 
bij 18 stuks, waarin 6 dd en 12 99. 
