234 (DR. J. TH. OUDEMANS) 
dat de imago alleen den wand van den eerstgenoemden door te 
bijten heeft; in de meeste gevallen was echter de nieuwe cocon 
zooveel kleiner dan de oude, dat hij er geheel in schuil ging en 
de rand van den ouden cocon boven den nieuwen uitstak. 
44. Invloed van die temperatuur op het wers 
laten der cocons door de imagines. Waarneming en 
proefneming had mij reeds vroeger overtuigd, dat de imagines, 
welke in het voorjaar, na de dunne pophuid te hebben afgeworpen , 
in de cocons aanwezig zijn, vooral door eene stijging van de tem- 
peratuur aangespoord worden, om met het zware werk van het 
openknippen van den zoo harden wand aan te vangen, Voor eenige 
jaren toch plaatste ik eene flesch met cocons eener andere soort, 
ten tijde dat ik wist,dat de imagines uit de pop waren, zóó, dat 
de zon ze bescheen; na enkele minuten bewees een duidelijk 
hoorbaar, knappend geluid, dat de kaken der dieren in het werk 
gesteld waren en weldra was ook van buiten te zien, dat met 
het openknippen bij de meeste der cocons een aanvang gemaakt 
was. Toen ik de flesch daarop weder op de vorige, veel koelere 
standplaats had teruggebracht, hield het geluid onmiddellijk op en 
bleef de toestand verscheidene dagen zooals hij was, totdat lang- 
zamerhand nu de eene, dan de andere wesp haar knipwerk weder 
opvatte en voleindigde en te voorschijn kwam. Een andermaal kon 
ik naar willekeur het werk binnen enkele minuten doen aanvangen 
of ophouden door de cocons afwisselend te plaatsen in een vertrek, 
waar de temperatuur 19° C., en in eene gang waar die 15° C. 
bedroeg. Met deze wetenschap toegerust, heb ik in 1899 eenige 
meer nauwkeurige proeven genomen, waarbij de temperatuur steeds 
bepaald werd. In de eerste dagen van April had ik de cocons ont- 
vangen, enkele dagen te voren te Odoorn verzameld. Voorloopig 
plaatste ik ze in eene kamer, waarin gestookt werd en de tempe- 
ratuur 16° tot 19° C. was. Op 8 April verscheen de eerste wesp. 
Onder welke omstandigheden de cocons vervolgens geplaatst werden 
en wat daarvan de invloed op het uitkomen was, ziet men uit de 
volgende tabel; eventueelen invloed van het licht sloot ik uit, 
door de cocons in het donker te plaatsen. 
