240 (DR. J. TH. OUDEMANS) 
20. Schuilen der uitgekomen imagines in de 
ledige cocons. In het insectarium van Artis deed zich het 
verschijdsel voor, dat een aantal imagines, met den kop vooruit, in 
ledige cocons kropen. Op zichzelf is dit niets bijzonders en kan 
men het als het zoeken van eene schuilplaats beschouwen. Doch 
zeer merkwaardig is de wijze, waarop de wespen den cocon weder 
verlieten, zoo zij daartoe neiging gevoelden. In plaats van zich 
achterwaarts te bewegen, waaraan geene bezwaren in 
den weg stonden, beten zij den cocon voor de tweede maal 
open. Na het verlaten was van dien cocon dan alleen een cylindrisch , 
aan beide zijden open gedeelte over. In Fig. 14, 15 en 16 ziet men 
eenige hierop betrekking hebbende afbeeldingen. Zou de verklaring 
deze wezen, dat de wesp door haar instinct als ’t ware ge- 
dwongen wordt, als zij een coconeinde voor zich heeft, dit door 
te bijten, in plaats van den in dit geval gemakkelijken weg achter- 
waarts te kiezen ? 
21. Proterandrie der sluipwespen.. Dat vele insecten 
proterandrisch zijn, m. a. w. dat de mannetjes vroeger. verschijnen dan 
de wijfjes, is bekend genoeg. Vooral bij de Hymenoptera is dit een 
vrij algemeen verschijnsel; het kan daar op twee manieren tot 
stand komen, nl. 1°. doordien de manlijke dieren vroeger de pop 
verlaten dan de vrouwelijke, wat weder berust op een sneller 
volwassen zijn der manlijke larve, of op een korteren poptoestand 
der manlijke pop, of op beide — of 2°. doordien de manlijke imagines, 
evenals de vrouwelijke reeds lang uitgekomen, doch nog in den 
cocon of het popverblijf vertoevend, dit vroeger verlaten dan gene. 
Dit laatste is o. a. bij verscheidene voorjaarsbijen het geval, die 
als imago overwinteren. 
Wat nu de sluipwespen betreft, die ik uit mijne Trichiosoma- 
cocons verkreeg, zoo kwamen de mannetjes niet alleen gemid- 
deld vroeger uit dan de wijfjes, doch ook absoluut, d. w. z., 
dat alle mannetjes reeds verschenen waren voordat het 
eerste wijfje uitkwam. De eerste vertoonden zich nl. tusschen 
16 en 28 Mei, de laatste van 2 Juni af. De heer Polak nam in 
het inseetarium hetzelfde waar; daar verschenen de mannetjes 
