\xx Verslag. 



pijpenladen vergelijkt; aan de smalle zijden bevond zich aan den 

 eenen kant. de deur , aan den anderen één groot glasraam met eene 

 wit gazen gordijn bedekt, waarop de zonnestralen vielen. Teneinde 

 nu de aldus uitgekomen dagvlinders onbeschadigd in mijne wijde 

 cyaankali flesch over te brengen had ik de gewoonte hen 

 met de doos of flesch waarin zij zich bevonden in het donkere 

 gedeelte der kamer, bij de deur, te plaatsen en ze dan op te jagen 

 als wanneer zij natuurlijk naar het licht toe vlogen en op de 

 verlichte gordijn gingen zitten, waar het gemakkelijk was de ver- 

 giftflesch over ze heen te zetten. Zoo deed ik nu ook met ééne 

 dezer Amblypodia's; zij vloog dan ook dadelijk naar de gordijn, 

 bleef daar echter maar een oogenblik , vloog toen ter zijde af naar 

 eene niet door de zon beschenen boekenkast en zette zich tegen 

 eene der planken van die kast neder. 



Nadat ik haar daar gevangen had , begon ik nu dezelfde ma- 

 noeuvre mei de tweede Amblypodia en nu zag ik deze volkomen 

 hetzelfde doen als de eerste; ook zij vloog naar de gordijn, maar 

 dadelijk daarna zijdelings af naar de boekenkast en zette zich daar 

 juist op hetzelfde plekje tegen dezelfde plank neder waar ook de 

 andere zich had geplaatst. Hier nu aan toeval te denken kwam 

 mij toch te sterk voor, ik kon er niet aan twijfelen of dezelfde 

 mij niet bekende reden had de handeling van beide vlinders 

 geheel gedomineerd. Waar de eerste geheel door vrije , eigen keuze 

 scheen geleid te worden , bleek het door de tweede wel dat hierbij 

 van geene vrije keuze de rede kon wezen , maar beide vlinders 

 onbewust als blinde werktuigen moesten hebben gehandeld. 



Zoo nam ik eens in mijnen tuin te Batavia eene Papilio Aga- 

 memnon L. waar , die daar weken lang binnen eene beperkte ruimte 

 tusschen eenige boomen, heen en weder vloog. Zij trok mijne aan- 

 dacht niet alleen omdat ik haar daar eiken dag op dezelfde plaats 

 in den zonneschijn zag vliegen , maar ook omdat zij blijkbaar die 

 plek als haar speciaal domein beschouwde en de buitengewone 

 dapperheid waarmede zij dat eigendom bewaakte. Meermalen toch 

 nam ik zulke bewijzen van moed bij vlinders waar ; reeds op de 



