XL T E E 8 L A G. 



Zulk een toestaad nu, waarbij de zorg voor eigen behoud, die 

 anders in het leven der dieren eene zoo overwegende rol speelt , 

 geheel vergeten en derhalve het verstand tijdelijk geparalyseerd 

 wordt, is zeker wel zeer nauw verwant aan dien van het hyp- 

 notisme waarin men , zooals bekend is , eene kip gemakkelijk kan 

 brengen door hare aandacht op eene krijtstreep te bepalen. En dat 

 ditzelfde ook bij lagere dieren kan voorkomen is toch bekend, 

 het behoort reeds tot de oudste proefnemingen o]) het gebied van 

 het hypnotisme om kreeft<en in zulk eenen toestand te brengen; 

 wel is waar wordt di» dan langs mechanischen weg opgewekt, maar 

 hetzelfde zenuwverschijnsel is daarvan toch het gevolg. Ook nog 

 eene andere waarneming op dit gebied, welke ik bij vlinders 

 meende te doen moet ik hier vermelden. Voor ik namelijk de 

 cyaankaliflesch gebruikte doodde ik de gevangen vlinders door ze 

 in eene wijde stopflesch te doen en daarin dan een met chloroform 

 gedrenkt watje te werpen. Zoodra dan de reuk daarvan hen bereikte 

 vlogen zij op en begonnen wat heen en wedei- te fladderen ; en 

 nu merkte ik meermalen op, dat zij dan al fladderende plotseling 

 op het watje zelf nederstortten en daarop bedwelmd bleven liggen. 

 Het was inderdaad , alsof zij door dat watje zelf dan werden aan- 

 getrokken en dit riep mij nu dadelijk de feiten in de gedachte terug 

 dat op sommige menschen het gevaar van eenen afgrond of eenig 

 water zoo werkt , dat zij als door eene onwederstaanbare kracht 

 gedwongen worden zich daarin te storten en dat kleine vogels even- 

 zoo door den aanblik van eene slang zoo (( gefascineerd » worden , 

 dat zij in plaats van te vluchten, zich, zooals het heet, in den 

 muil van de slang werpen. Ik wil gaarne toegeven, dat, hoewel 

 ik dit meermalen gezien heb toch nog meer speciale onderzoekingen 

 de juistheid dezer waarneming zullen moeten bevestigen; maar dit 

 is zeker, dat, mocht men constateeren , dat in dit geval de vlinders 

 soms evenzoo handelen als ook bij menschen en andere hoogere 

 dieren voorkomt, dit wel een sterk bewijs zoude wezen voor de 

 identiteit van het zenuwleven bij die schijnbaar zooveel verschillende 

 wezens. 



Trouwens wanneer sommige lenidoplera en coleoptera zich, als 



