VERSLAG. XCVtî 



door welke invloeden de vlinders tot het trekken worden gedreven , 

 het mogelijk blijft , dat dezelfde invloed , die de eene soort daartoe 

 aanzet , ook op de individuen eener andere soort zich kan doen 

 gevoelen, kan ik dit toch, in aanmerking genomen, dat maarzoo 

 enkele van die andere soorten dan aan zulke trekken deelnemen en 

 dat nog wel terwijl b.v. die Terias-vlinders te Batavia uiterst gewoon 

 zijn, wat vermoedelijk met Pieris brassicae in Württemberg ook 

 wel het geval zal wezen , moeielijk aannemen. Daarom sprak ik 

 dan ook vroeger reeds de meening uit , dat deze vlinders eenvoudig 

 bij zulke gelegenheden den zedelijken invloed der meerderheid , den 

 drang tot navolging, die ook bij menschen zoo sterk is, zouden 

 ondergaan , dat zij instinctmatig , alleen omdat zij zoovele andere 

 vlinders hetzelfde zagen doen, met dien trek waren gaan medereizen. 

 In geval dit zoo mocht wezen ! dan zou ook daarin weder eene 

 belangrijke overeenkomst tusschen het zenuwleven van deze insecten 

 en dat van den mensch zijn aan te wijzen. 



Niet onbelangrijk komt het mij voor, te dezer gelegenheid ook 

 eens de aandacht te vestigen op het volgende. Er bestaan menschen , 

 die hun levensonderhoud vinden door het vertoonen der verrichtingen 

 van door hen zoogenaamd gedresseerde vlooien. Als kind heb ik 

 te 's Gravenhage zulk eene vertooning bijgewoond ; ik meen zelfs , 

 dat die te Parijs nog te zien zijn Nu schijnt de voornaamste dressuur 

 deze diertjes hierin te bestaan , dat men ze eerst eenigen tijd tusschen 

 twee met de holle zijde naar elkander toegekeerde bolle horloge - 

 glazen gevangen houdt. Zoo dikwijls zij dan hunne gewone voort- 

 beweging, die in springen bestaat, uitvoeren, stoolen zij zich 

 natuurlijk tegen het bovenste glas en zoo zouden zij nu het springen 

 gaan afleeren en zich in het vervolg alleen loopende gaan voort- 

 bewegen , waarvan dan gebruik wordt gemaakt , om ze wagentjes te 

 laten voorttrekken enz. Hoewel ik van deze vertooningen wel in weten- 

 schappelijke geschriften melding vind gemaakt, trof ik daarover 

 toch geene nauwkeurige , critische waarneming aan ; die komt mij 

 echter wel wenschelijk voor en zoo ik weder eens te Parijs kom , 

 zal ik daartoe zeker pogingen in het werk stellen. Want blijkt 

 toch het boven medegedeelde juist te zijn , dan zou men hier een 



