XII VERSLAG. 



soms secondenlang op eene zelfde plek in de lucht zwevende. 

 Ook hier zijn gewoonlijk meerdere exemplaren bij elkaar; 

 deze kibbelen echter niet met elkaar en evenmin is de paring 

 waargenomen. Merkwaardig is hunne voorliefde voor eene 

 zelfde plaats; gewoonlijk kan men dagen achtereen hun 

 gedrag bij denzelfden heester gadeslaan. De mannetjes der 

 caerulea eindelijk houden graag verblijf in de nabijheid der 

 nestholten ; zij zijn traag en schijnen weinig te vliegen. 



Vervolgens beschrijft Spr. den bouw der nesten, die aan- 

 vankelijk eenvoudig zijn, op den duur echter gecompliceerd 

 worden, doordat zij telkens opnieuw worden betrokken en 

 daarbij worden uitgebreid. Caerulea en aestuans leggen graag 

 primaire nesten aan, die óf uit eene enkele {coerulcd), óf uit 

 meerdere {aestuans) gangen bestaan. De gangen zijn zooveel 

 mogelijk horizontaal gericht en communiceeren slechts door 

 eene enkele opening met de buitenwereld, welke opening bij 

 caerulea bij voorkeur naar beneden is gericht, bij aestuans 

 soms ook op zijde uitkomt. De lengte der gangen is zeer 

 verschillend, de diameter varieert naar de soort, Tenuiscapa 

 (en latipes) legt niet graag primaire gangen aan, maar maakt 

 liefst gebruik van verlaten gangen, die ev. worden vergroot 

 en verwijd. Aan de uiteinden der gangen worden de broed- 

 cellen geconstrueerd, en wel ééne à twee bij caerulea, drie à 

 vier bij aestuans en meestal slechts ééne bij tenuiscapa. Deze 

 broedcel wordt opgevuld met het z.g. bijenbrood, waarop 

 het ei komt te liggen. Het laatstgenoemde bereikt buiten- 

 gewoon groote afmetingen. De cel wordt afgesloten door 

 een tusschenschot van los aan elkaar geplakt zaagsel, dat 

 aan den eenen kant mooi glad is, aan den anderen kant eene 

 regelmatigmatige spiraallijn vertoont, ontstaan door de wijze 

 van aanleg. De ontwikkeling der larve moet zeer vlug 

 plaats hebben. Zij verandert spoedig in eene naakte, ivoor- 

 kleurige pop, die na korten tijd reeds uitkleurt en dan met 

 hare extremiteiten in staat is, spartelende bewegingen te 

 maken. De jonge imagines schijnen eenigen tijd in het nest 

 te vertoeven, onderwijl de tusschenschotten tot boormeel 

 verbrijzelend. De gangen dienen bovendien als verblijfplaats 

 voor alle koembangs 's nachts zoowel als bij slecht weer. 

 Maar ook bij mooi weer blijft altijd een gedeelte der dieren 



