VERSLAG. XIII 



in de nesten achter; niet zelden treft men meerdere indivi- 

 duen in eenzelfde nest aan. Er bestaat dus eene zekere 

 neiging tot gezelligheid. Of zij elkaar bij het werk helpen, 

 of in de gangen de paring plaats heeft, wanneer en hoeveel 

 eieren er worden voortgebracht, dat alles zijn nog opert 

 vragen. Het maakt den indruk, dat slechts eierleggende, 

 d.w.z. broedcel-aanleggende wijfjes stuifmeel verzamelen, ter- 

 wijl de andere wel bloemen bezoeken, echter zonder stuif- 

 meel te vergaren. Het ware interessant na te gaan, hoe het 

 optreden der verschillende instincten verband houdt met de 

 rijping der geslachtsproducten. 



Te Buitenzorg werden de larven der koembangs geregeld 

 geïnfecteerd door twee kleine Chalcididen, die biologisch in 

 vele opzichten eigenaardig zijn. De voornaamste vijanden 

 echter zijn drie Meloiden-kevers uit het geslacht Horia, 

 waarvan ééne, debyi Fairm. {Cissites testacea L.) te Buiten- 

 zorg algemeen voorkomt, terwijl de beide andere zeldzaam 

 zijn. Eéne daarvan is bekend onder den naam Horia cepha- 

 lotes Oliv. ; de derde soort in kwestie is nog niet gedetermi- 

 neerd. Deze kevers vindt men buiten op de balken zitten, 

 die door de koembangs worden bewoond en waar zij ook 

 hunne eieren afzetten. Spr. wijdt uit over het eigenaardige 

 gedrag dezer kevers en bespreekt hunne ontwikkeling, zooals 

 die reeds door meerdere onderzoekers (Green, Bugnion) in 

 hoofdtrekken bekend is geworden. Hij wijst daarop, dat de 

 jonge //(Orzrt-larfjes hun weg naar de broedcellen der koem- 

 bangs zelf weten te vinden, en dat slechts een klein gedeelte 

 zich in de vacht der koembang-imagines vast zet en zich 

 zoodoende naar andere nesten laat overbrengen (particele 

 foresie). Bloemen worden daarbij, volgens Sprekers waar- 

 nemingen, niet als tusschenstation benut. Doordat bestaande 

 gangen telkens weer op nieuw worden gebruikt en vergroot, 

 ontstaat ten slotte in het door de koembangs bewoonde hout 

 een labyrint van gangen, waaruit bijna niet meer wijs te 

 worden is. Het spreekt van zelf, dat het betreffende hout 

 zoodoende onbruikbaar wordt; inderdaad is de economische 

 beteekenis der Xylocopa's in de tropen, als vernielers van 

 alles, wat uit zacht hout is opgetrokken, niet gering. 



In oude koembanggangen worden geregeld verschillende 



