V K It s L A G. XXVII 



2°. Niet altijd is het even gemakkelijk, dadelijk de sexe uit te 

 maken van een Lepidopteron in geprepareerden vorm. Daar, waar 

 geen verschillende spriet- of abdominaal-vorm of bijzondere uit mon- 

 steringen bestaan, is zulks vrij moeielijk. Er is dan ook heel wat 

 over geschreven. Men denke b. v. aan de uitstekende opstellen over 

 reukschubben van mannelijke Lepidoptera, door Prof. Aurivilius, 

 Prof. Bertkau, Fritz Muller en anderen geleverd. Men leze de 

 voortreffelijke verhandelingen over dit onderwerp door Dr. Erich 

 Haase in het tijdschrift Isis, 1884 — 88. Toch zijn zij, die minder 

 met het gebruik van het microscoop vertrouwd zijn , dikwijls in 

 twijfel. Het is dus niet overbodig, te wijzen op een belangrijk 

 opstel van Jackson over dit onderwerp in den Zoologischen Anzeiger 

 n", 322. Volgens dezen schrijver zou het $ aan de onderzijde van 

 het negende abdominaal-segment eene korte iiine lijn of een overlang- 

 schen indruk vertoonen , die de uitwendige opening van den ductus 

 ejaculatorius vormt. Deze lijnvormige opening heeft twee 

 kleine ovale lippen , eene rechts en de andere links , en ligt op eene 

 kleine verhevenheid, zooals bij Vieris en Foutia , ot, omgekeerd, 

 in eene kleine, met gegolfde randen omgeven verdieping, zooals 

 bij Vanessa. — Het ç daarentegen heeft typisch twee fijne lijn- 

 vormige indrukken, de eene op het achtste, de andere op het 

 negende segment : de eerste vormt de opening der bursa cop u- 

 1 a t r i X , de tweede die van den oviduct. Bij vele Heterocera , 

 b. V. Sphingiden, Hepaliden, Arctiiden en Noctuïden, vond Jack- 

 son slechts ééne opening op den top eener driehoekige plaat van 

 het negende segment , die zich in den achtsten ring inschuift. Deze 

 enkelvoudige opening schijnt eene samensmelting van beide boven- 

 genoemde a p e r t u r a e te wezen. Zoo was het bij alle exem- 

 plaren van Sphinx Ligustri L. , die hij onderzocht. Bij Zeuzera 

 Aesculi L. {Fyrina L.) en Cossus ligniperda F. waren nu eens ééne , 

 dan weder twee openingen aanwezig. De opening der bursa 

 copulatrix zou, volgens Jackson, het homologen zijn van de 

 enkelvoudige geslachtsopening der overige insecten , terwijl die van 

 den oviduct eene secundaire erfenis zou wezen. — Bij de ontwik- 

 kelingsgeschiedenis der Lepidoptera laten zich drie tijdperken onder- 



