VAN Ï776. 1T 



Nederland , bcgon mcn van tyd tôt tyd , hier en daer , 

 fcholcn der wetenfchappen op te rechten ; van velke 

 men mag zeggen , het gène Ccllarius , ( pag. 187 ) aen- 

 gaende de Academien, welke in Europa, binnen deze 

 eeuwe , warcn opgekomen , gevoelde : Qux documenta 

 funt , ( Zeide hy ) cupidum Litterarum hoc cevum fuijje , 

 etji perpauci ejjent , qui verè Mas & feitè perdocerent. 



ARTIKEL VIII. 



Vyfthïende Eeuwe. 



§. i<). *1 Begoneindclyk aen de MoetvrilligeVIamin- 

 gen te verdrieten , dus met geduerige Tweefpalt te 

 Worftelen. Nauwelyks waren zy tôt bedaeren gekomen , 

 ofmerkten het groot nadeel , het welk zy zig zelf , door 

 het onderbren;en des koophandels hadden toegebragt. 

 Men begon dan om te zien na middelen , om de zelve 

 te doen herleven. Men vond dan geradig , door belof- 

 ten van fchadeloos- ftellinge , de Manufactuer -wer- 

 kers en vremde kooplieden , welke zig uit Nederland, 

 vertrokken hadden , wederom te lokken ; dit lukte zoo 

 vel , dat eerlang de Manufa&uren bloeyender wierden 

 als te vooren. Den koophandel wierd diervoegen be- 

 hertigt , dat van het midden dezer Eeuw , heel Europa 

 deel nam in de Vlaemfche waeren. 



De Hollanders van ouds tôt koophandel genegen en 

 gelegen , door het gebruyk van het zee compas , ftout- 

 moedi;er geworden, be^onnen overal de ftevenen te 

 wenden door de Noordfche vaerten , gecn perykelen 

 ontziendc om nieuwe Landftreken te ontdekken. 



Tôt nogtoe hadden de Nederlanders, allen t'halven 

 gedwaclt van het ma^tig roerpunt des koophandels. 



