31 



dantom Ostwaldu, kemičaru. Upravo po tom, što Ostwald pri- 

 pisuje toliko značenje spoznajno-teoretskoj podlozi u prirodnim 

 znanostima, ukazuje nam se njegovo nastojanje posve savre- 

 meno i analogno čitavom onom duhu, što sada vlada najno- 

 vijim stadijem i filozofskih refleksija i specijalno prirodoznan- 

 stvenog istraživanja. 



Ostwald se prije svega tuži u ovom uvodu na potpunu 

 pojmovnu disorijentaciju u osnovnim današnjim zna- 

 nostima, a u filozofiji pogotovo. Pojmovi se ne uzimlju u nekom 

 stalnom i utvrđenom značenju, već tu vlada prava anarkija, 

 zbrka i nesporazumak. Prva je dakle dužnost spoznajno-teo- 

 retske priprave, da se u pojmovne osnove nauka uvede neki 

 strogi red, „Eindeutigkeit der Begriffe". S toga gledišta postu- 

 lira Ostwald i neku izvjesnu tabelu „osnovnih pojmova". Tu 

 zapada Ostwald u stare predsude, kao da su pojmovi nešto 

 statično, nešto, što se jednom za uvijek dade u svim svojim 

 nutarnjim i spoljašnjim relacijama za sva vremena apsolutno 

 fiksirati. Kao da i sami pojmovi ne izlaze kao postepeni rezul- 

 tati iz samog postepenog spoznajnog napredovanja! I tu uko- 

 čenu statičnost postulira Ostwald empirista, isti onaj Ostwald, 

 koji za svaku dedukciju inače zahtjeva empirijsko verificiranje 

 i koji slično poput Macha i Avenariusa u stegnutoj morfologiji 

 spoznajne funkcije vidi in ultima linea samo ekonomsko-teh- 

 ničko sredstvo što manjeg utroška spoznajne energije. Inače je 

 Ostwald protivnik svega „apsolutnog" u spoznaji, te upravo 

 s toga gledišta i zabacuje filozofiju t. zv. stručnih filozofa — 

 „Fachphilosophen". Pri tome ima Ostwald svakako u jednoj 

 stvari pravo, kad naime ne priznaje vrijednosti onih „filozofija", 

 koje potječu od „čistih" i samih filozofa, a da ti ne vladaju u 

 isti mah barem kojom specijalnom znan ošć u. U toj je 

 točki averzija Ostwaldova posve opravdana i bezuvjetno savre- 

 mena. — U dalnjim poglavljima raspravlja Ostwald, više prema 

 dosadanjem običaju, o pojmovima vremena i prostora, a potom 

 dolazi na red i logika, u kojoj ne daje Ostwald dakako ništa 

 novo. 



Tako nastoji dakle Ostwald podati potpunu neku auto- 

 nomnu filozofiju prirodi, sa svim pripadnim spoznajno-teo- 

 retskim i logično -matematskim uvodom. Tek na osnovu te, 

 tako reći posebne „propedeutike" prirodno-filozofijske imali bi 



