211 



Iz parabole drugoga reda izišlo bi za omjer He : x na toj osnovi 

 za atomsku težinu Newtonija x = 0.17;, a to je maksimalna vrijednost. 

 Vjerojatnije, da je još mnogo manja. 



2. Ako je Newtonium analogon heliju, ima i njegov molekul samo 

 jedan atom, dakle bi mu plinska gustoća bila od prilike polovina atomske 



težine = J = 09 (ako je // = 1-008). 



3. Ako je taj plin svagdje u svemiru mora gustoća ^ biti tako ma- 



lena, da bude vlastito progresivno gibanje njegovih molekula tako brzo, 

 te se on može oteti sferi privlačenja ne samo našega nego i svih još 

 većih Sunaca, jer bi se inače skupio oko tih i ne bi ispunjavao čitavoga 

 svemira. Po kinetičnoj teoriji plinova je brzina r molekula zadana for- 

 mulom : 



1843 



a tu je i temperatura plina (od 0" C), a x je atomska težina elementa 

 (za vodik kod < = 0" izlazi iz toga, što 1 litar H kod 0" C i 760 mm 

 tlaka važe gotovo 009 gr., v = 1843 m/sec, za v = 461 m/sec). 



Brzina je dakle to veća, što je manja gustoća plina, ali je nezavisna 

 od broja molekula u zadanu obujmu. Atomna se težina x može izra- 

 čunati, ako se zna t i v t. j. temperatura svemirskoga prostora i ona 

 brzina r molekula, koja je nužna, da se molekul može oteti sferi atrakcije 

 svakoga, pa i najvećega sunca u svemiru. Ako se uzme t = — 80 '^ izlazi: 



2191 (a = 000367) i x = 4800000 



Da se naš plin otme atrakciji Zemlje, morao bi biti v ^ 11190 m,'sec, 

 a iz toga bi izišlo za x: 



X = 0038. 



Poradi toga može u zemaljskoj atmosferi još ostati i helij i element 

 y (koronij?) 



Da se element može oteti atmosferi Sunca , treba da bude 



V = 608300 m/sec, a iz toga bi izišla atomska težina 



X = 000013. 

 No traženi bi plin morao imati još manju gustoću, budući da u 

 svemiru ima za stalno Sunaca još veće mase nego u našega, tako je 

 n. pr. masa dvostrukoga Sunca y Virginis (Bjelopolsky 1898) 33 puta 

 veća od sunčane. Mendeljejev uzima, da najveće Sunce u svemiru ima 

 masu 60 puta toliku kao naše Sunce, pak iz toga smišljaja dobiva 



V = 2,240.000 m/sec ili r = 2240 kilometara'sec, a to je već brzina, koja 

 je blizu brzini svjetlosti (r == 300000 km, sec). Eesultat bi bio: Mole- 

 kularna bi brzina u plinu, koji bi ispunjavao čitavi svemir, morala biti 

 veća od 2240 km/sec, ali manja od 300000 km/sec (jer bi u tom posljed- 



