30 



ili kemija; život je stvar za sebe, a biologija je posebna znanost. 

 Ono nešto, čemu život svoju autonomiju zahvaljuje, prozivlje 

 Driesch: entelechia. 



Isto je tako znamenit i drugi Drieschov dokaz, koji se 

 temelji na nalazima, kakove je Driesch crpio iz postanka spolnih 

 produkta. 



Po teoriji praeformacije, a i po Weismannovoj nauci, je 

 neka tipična konstelacija materijalnih faktora, jedna mašina u 

 najširem smislu riječi, već prije razvoja u svakom jajetu sadr- 

 žana. Od kuda potiče ta konstelacija? Po Weismannu bude od 

 svakog jajeta, koje se razvija, samo jedan dio te tipične kon- 

 stelacije za individualni razvoj potrošen; materijal dakle, sadr- 

 žavajući sve osnove za sve organe bude razdijeljen — aktiviran. 

 Preostatak sačuva dalje strukturu naslijedjivanja, prelazi neupo- 

 trijebljen u rasplodne organe, dakle kod ženke u ovarije. On 

 se dakle vuče kao klična plasma, koja ostaje netaknuta od 

 mašine tijela, kroz neograničene generacije. Svako dakle jaje 

 posjeduje sposobnost da reproducira čitavi individuum, i to po 

 mašinalnoj teoriji s toga, jer bude čitava prostorna struktura 

 klične plasme na svako jaje prenesena. 



Driesch pita: „Možete li si predstaviti, da neka vrlo kom- 

 plicirana mašina stotinu i tisuću puta bude razdijeljena, i da 

 usprkos tome može ostati čitava?" Ova predpostavka da je 

 bezumna, nikakova mašina ne može da bude izlazište za razvoj 

 i basa za naslijedjivanje. Jedino dakle može entelechia to pro- 

 izvesti. 



Treći dokaz zavitalisam temelji se na sasvim drugom 

 području činjenica; na činima, kakove živa bića izvadjaju. Ne 

 radi se sad toliko o jednostavnim gibanjima organizama koja 

 se odnose na reflexe i instinkte. Ovdje se pokazuju najviše 

 samo indicija za autonomiju života. Tako n. pr. vidimo, da se, 

 ako nastupe zaprijeke u normalnim prilikama, pod kojima se 

 instinkti običavaju odigravati, ove zaprijeke mogu sa odgova- 

 rajućom adaptacijom instinkta i prebroditi. Ipak je svojstvo 

 adaptacije kod instinkta u opće ograničeno, te instinkti odgo- 

 varaju samo na jednostavne podražaje. Čin ili ponašanje, ne 

 bude samo jednim aktuelnim podražajem odredjen, nego na 

 njegov tok uplivaju i efekti prijašnjih podražaja. Nešto dakle u 

 njemu sudjeluje, što se psihološki može samo iskustvom 



