Alblzzia — Allacophanla. 



161 



124 - 136. 



Balin.,Jav.; W ilalamiiesi, Boeg.; Wilalaug pcsi. 

 Boeg. — Huuge boom. Gebr.: Levert ceii tiinnierhnut, 

 dat voor meubels, laudbuuwgereedschap en bij huisbouw 

 gezocht is. De schors is in het zuiden der 1'reanger, 

 met andere middelen gemengd, als vischvergift iu 

 gebruik, en wordt in .\Iidden-Java met wat zout wel 

 als geneesmiddel voor buftels aangewend. 



f) Toch schijnen de Javanen onderscheid te maken 

 tusscheu wangkal eu weroe. 



124. A. rufaBentll.* Tarisi areuj.Soend. — 

 Klimmende heester. 



125. A. saponaria BI.* Fofaoe, Alf. N. O. 



Halm., -Mal. Mul, Teru.; Hajoe pangir, Bat.; 

 Isoe, Biinan.; Kadjainas, üaj. Samp.; Kasei, 

 Daj. Kat.; Langer, Baliu., Sas.; I.angi, Boeg.; 

 Langir, Vuig. Mal.; Langiri, Mak;vs.; Pangir, 

 Bat.; Pipewi, Alf. N. O. Halm. K. — Boom. Gebr.: 

 De bast wordt in water geweekt eu vervolgeus lijn 

 geklopt, waarna die een wit schuim geeft, dat bij 

 wijze van zeep gebruikt wordt, o.a. tot reiniging van 

 krishcften en tot zuivering vau het hoofdhaar. Van 

 daar dat audere middelen, die tot ditzelfde doel 

 dieueu, in de spreektaal wel met hetzelfde woord 

 langir (of verwanten) worden aangeduid. 



12fi. A. splendens Miq.* Benatan, Lamp. — 

 Boom. Gebr.: Huut duuizuam eu voor huis- eu scheeps- 

 bouw gebezigd ; vooral w ordeu er planken van gezaagd. 



127. A. stipulata Boiv.* Djeuugdjiug, 



Soend.; Djeuugdjiug soenda, Soeud.; Sengg- 

 boeng, Jladoer.; Sengon, Jav.; Sengon djawa, 

 Jav.; Singou, Jav.; Singon djawa, Jav. — Hooge 

 boom. Gebr.: Het hout wordt dikwerf voor prauwen en 

 huisbouw gebruikt; de bast als visehbedwelmend middel 

 aangewend, .-lis schaduwboom iu koflictuincn aanbevolen. 



128. A. tomentella Miq.* Kam boel, .Mf. 



Min. Bent.; Ki-toke (zie 117), Soeud.; Locbi (zie 

 2760), .Uf. Min. T. P.; Te kik, .Lav. — Boom. 



129. A. tomentella Miq.* var. Salajeriana 



Miq. L o e b i i u d e k a t, AJf. Min. T. P. — Boom. 



130. A. sp. Ai malaha, Alf. Z. Cer.; Kajoe 

 tikoes. Mal. Amb. — Boom. 



131 Alchemilla villosa Jungh.* Nat. fam. 



der Rosaceae. Octik apoe, (I. Java. — Kruid, 

 eene soort „lecuweiiklauw". 



132. Alchornea rugosa Muell. Arg.* Nat. 



fam. der Euphorbiaceae. Karauakang, Alf. 

 Min. Tou^aw , Ki iiewok, Soend. — Boom. 



133 A. Zollingeri Hasak. (= A. villosa 



Muell.*). Kami boekit. Mal.; Rauii hoetau, 

 Mal. — Heester. Gebr.: Men verkrijgt er vezelstof 

 van, als touw gebezigd. 

 134. Alectryon ferrugineum Radlk.* Nat. 



fam. der Sapindacea©. Wooscl riutek, .Mf. 

 Min. T. P. — Boom 



13.Ï. Aleuritea triloba Forst.* Nat. faui. 

 der Euphorbiaceae. Amiroe, Alf. W. Cer., '/,. 

 Ccr.; Ampiri, Boeg.; Bajaoe, Alf. Miu. Bant.; 

 Boewab karch, Miuangk.; Bocwah keras, Mal.; 

 Boe w ah tondi:h, Miuangk.; Boh kereh, Atjch ; 

 I) e r e k a n, Baliu. Kr., Jav. Kr.; E t a - e t a, Alf. N. Laoet, 

 .Sap.; Gambiri, Bat; Haget, Alf. Boer.; Hagi, 

 Alf. Boer.; Hambiri, Bat.; 11 i amiroe, Alf. Z. Cer.; 

 Hiawakan, Alf. Z. Cer.; Kaleli, Biman.; Kamerc, 

 Madoer.; Kamer i, Balin.; Kam ie, .Solor; Kamiu- 

 ting. Vele Talen.; Kamiri, Alf. .\sil., Hila, Mal. 

 Mol.; Kami roe, Alf. W. Cer., Z. Cer.; Kawiloe, 

 Soeuiba; Kemeleug, Midd. .Sum.; Kern i li, Koeboe ; 

 K e m i 1 i n g. Koeboe, Lauij).; K e m i u t i u g. Vele Talen.; 

 Kemiri, Jav. Ng., Mal. Batav.; Koembek, Mal.; 



K o m e re, Madoer.; L a u a (zie 1941), Alf. Min. Tonsaw.; 

 [j e k o u g, S.as.; L e p a t i, .\ir Tom.; M ere, Madoer. B.; 

 Mi doe," Alf. W. Cer., Z. Ccr.; Miri, Jav. Ng.. 

 Soembawa; Mirié, Kisar; Miroe, Alf. W. Cer., Z. 

 Cer.; Moentjang, Soend.; Oemiri, Gorom; Oiwa- 

 kane, Alf. Har.; Pelen g. Boeg.; Peridja, Koetei; 

 Pidekan, Jav. Kr; Pokok boewah keras. Mal.; 

 Saketa, Alf. Halm., ïern.; Sapili, .W. Tom.; 

 Sapiri, Makas.; Tauaon,.Bat. Mand.; ïeno, 'l"im.; 

 Tiugkih, Baliu.; Tondeh, Minangk.; Wajaoe, 

 Alf. Min. Bent.; Wijaoc, Alf. Min. T. B., T. L., 

 ï. B., T. S. Variëteiten in Madoer.: K. lalakelc; 

 K. parta; T. tolang; In Mal. Men.: Kamiri 

 besar; K. ketjil; In Alf. Min. T. L., T. P.: 

 Wijaoc sela; W. im beu e. — Boom, de kemiri-boom. 

 Gebr.: Bij allerlei kinderspelen zijn de noten („candle 

 uut", „bankul nut") in gebruik ; zij dienen ook bij 

 de rijsttafel. Van belang is de hieruit bereide olie. 

 In Zuid-Celebes en op de Ambonsche eilanden stampt 

 mcu de noteu liju en kneedt bet deeg, vermengd met 

 wat kapas of kapok, rondom dunue reepen b.auiboe, 

 die aldus bij wijze vau kaarsjes worden gebrand. 

 De na verbrauding fijngewreven noot dient aldaar 

 ook om de plekken, waar wenkbrauw- of voorhoofd- 

 haartjes uitgetrokken zijn, zwart te makeu ; de zwakke 

 sekse meent, dat dit tot verhooging vau haar schoon- 

 heid strekt. Op Bali wrijft men hiermede de beschreven 

 lont.ar-bladen in om de letters beter te doen uitkomen. 

 In de Bataklaudcu worden de noten fijn gestampt eu 

 met houtskool gebrand, om dan bij hardlijvigheid in 

 den vorm van een kruis rondom den uavel te worden 

 gesmeerd ; in de Minahasa worden ze bij buikpijn 

 gekookt iu rijstepap, die men den zieke laat gebruiken, 

 en de asch van verbrande noten op spleten iu het eelt 

 aan den voetzool gelegd. Het sap der schors met 

 kokosmelk gemengd is als middel tegen spruw in 

 gebr\ük. Het hout is grof; men snijdt er topeng- en 

 waj.angmaskers van. Van iem<and, die ecu nuttelooze 

 handeling verricht, zegt de Javaau : „Auggepock kemiri 

 kopong", d. i.: „Hij slaat een vooze kemiri-vrucht 

 stuk"; en van iemand, die twist over een doelloos 

 iets : „Ngreboet kemiri kopong", d. i.: „Vechten om 

 een vooze kemiri-noot". In het Soendaasch zegtinen: 

 „Moentjang laboeh ka poehoe", d.i.: „Een moentjang- 

 vrucht valt bij den voet (van den boom)", in den zin van 

 ons: „De appel valt niet ver van den stam", terwijl uit- 

 stekende enkels in die taal „moemoeutjaugan" heeten. 

 Voor „luehtkasteeleu bouwen" of „naar iets onbereik- 

 baars verlangen" heet het iu het Madoereesch : „Tjat- 

 jeng ngalodoek komere", d. i.: „Een worm kruipt in 

 ecu kcmiri-Uüot". De Makasaarsche uitdr\ikking: „Tona- 

 sana s;ipiriuja", (Boeg.: „Touena peleuge"), d. i.: „Het 

 hart van het sapiri-hout" wordt gebezigd voor iets, 

 dat onmogelijk is, daar dit hout van binnen bros is; 

 ook zegt men iu die taal: „Kama ki toe tinro rijawang 

 sapiri" (en iu het Boeg.: „Pada kito matinro ri letje 

 peleng"), d.i.: „Wij zijn als menscheu, die op sapiri- 

 schillen liggen" of, daar deze schillen sterke jenking 

 veroorzaken, „Wij zijn zeer onrustig on bekommerd". 

 Een grijswit gespikkelde haan wordt iu 't Balineesch 

 aangeduid als idjo kaïneri of boeloe tiugkih eu in 

 diezelfde taal zegt men van eeu langen man met een 

 kleine vrouw: „Boeka semal mougpoug tiugkih", d.i.: 

 „.Vis een eekhorcn ecu gat maakt iu eeu tiugkih-noot", 

 daar hij steeds in bukkende houding zijn vrouw 

 moet helpen. De vrucht van Aleurites is de oplossing 

 van het Bataksche raadsel: „Parijoek ni ompoenta 

 indahan na bontar di bag.asan", d.i.: „Een pot van 

 den opperheer, met witte rijst er in". 



136. Allacophanla rugosa Boerl. (— He- 

 dyotis rugosa Korth.*). Nat. fam. d. r Rubia- 



Ceae. Widjenan, Jav. — Half heester. 



