Allamanda — Allophyllus. 



162 



137 - 147. 



1X7. Allamanda cathartica L.* N:it. fiiui. 



dir ApOCynaceae. I.;itiic mcuj, Sueud. — 

 Kliiiiiiiendc licc>kT. (icbr.: lliiT cii diiar in tuinen 

 gekweekt; uit W. ludië overgebracht. 



13K. AUiumsp. div. Nat. fnmderLiliaceae. 



.\lj;cni. lii'jiaiii 15 a h a il f;, Sali-yiT.; Haoiuaiii;, Daj. 

 Kal..Saiii|).; Ha« a, Alf. -N. O. ilalni., .Nias,; liawang, 

 Daj. '/.. O. Jiüin., Jav., Ijainp., Mal., Suend,; Blia- 

 bang, MaducT.; Uansuena, Alf. Min.T.S.; Dasucn, 

 Miuangk.; Djaiigkol, hamp.; Djasoe, Balin.; 

 Djasocu, IJalin.; llocna, Sika.; Jantocna, Bol. 

 Mong.; Kalpeo, Tim.; Kosai, Alf. Boer.; Lahoena, 

 Sawoe.; Laisoua, Uoli»., Wetar.; Langsoen a, Sas.; 

 Lausoena, Alf. Min. H.nt.. l'onos.. T. B., T. P.; 

 I,asoê. Leti.; ],asi>en. Lamp. Ab,; Lasoi-na, Alf. 

 Min. T. B., T. L. Tonsan., Bat.. Boeg., Makiis.; Pia, 

 Alf. Tom., (iorout.; 'Ntjoena, Bini.an.; Kausoeua, 

 Alf. Miu. Bant.; Sibola, .Mal. Tim.; Socngn, Lio.; 

 Som o e, Endch, Lio, Sika. — Kruiden, soorten van 

 „look". Gebr.: l'icu zijn bij de spijsben-iding onmis- 

 baar, eu worden ook in de geneeskunst veelvuldig 

 aangewend. Van iemand, die veel praats heeft en over 

 alles meespreekt, zegt men in het .Soendaa.<ch : ,,Ngem- 

 bang bawang", d. i.: „(Zijn) als de bloem van eeu 

 ui"; terwijl men iemand, die gauw kwa;id wordt eu 

 bits antwoordt, aanduidt niet: „Ngageutah baw.aug", d. i.: 

 „(Ziju) als het sap van ecu ui", dat scherp is. Ook 

 is „ecu ui" de oplossing van het Socndasehe raadsel: 

 „Boedak leutik boelocwan birit", d. i.: „Een kleiu kind 

 met eeu behaard zitorgaau". ,,l'oe])oek bawang", d.i.: 

 „Met uien besmeerd" is eeu iiitdrukkiug door Javaneu 

 gebezigd van personen die uiet iu lel zijn of als 

 kinderen beschouwd worden, omdat men dit deze dik- 

 werf doet; eu met „inakan bawaug" of „niembawaug" 

 bedoelt de Maleier: „Zijn toorn verkropiicn of zich 

 als het ware opvreten vau kwaadheid". Xog heeft men 

 iu het Maleisch een spreekwijze: „Koesak bawang di 

 tinipa djanibak", d.i.: „De uien bederven, gedrukt door 

 haar schubben", met de betcekeuis vau ongelukkig 

 worden door zijn eigen vcrwauteu of vriendeu. Iets 

 dat zeer duu is omschrijft de iliuangkabaoeer als: 

 „Bak koelik dasoen", d. i.: „AU een uieusehil". 



139. A. ascalonicum L.* B a r a m b a n g s i r a h §), 

 Minangk,; Bawa da siisawala. .\lf. N.O. Halm.; Ba- 

 wang, Bat.; Bawang abang, Jav.; Bawang bc u- 

 reum, .Soend.; Bawaug handak. Lamp.; Bawaug 

 in er ah, Mal.; Bawang mirah, -Vtjeh.; Bhabaug 

 me ra, Madocr.; Brambaug abang, Jav.; Dan- 

 soena rocndang, .\lf. Min. T.,S.; Dasoeu merah, 

 Minangk.; Üjasoe bang, Balin.; Djasoeu niirah, 

 Balin.; Jantocna mopoera. Bal. Mong.; Kalpeo 

 me, Tim.; Kosai mi ha, -ilf. Boer.; Lausoena 

 ra aha moe, .\lf. Min. Bent.; Lansoena raiudang 

 .\lf. Miu. T. P.; Lansoena raugdang, .\lf. Min. 

 T. B.; Lasoena edja, Makas.; Lasoeua ma tjela. 

 Boeg.; Lasoeua in ca, Alf. Min. T. L.; liausoena 

 mahendeng, .Vlf. Min. Bant. Iu het Maleisch nog 

 oen variëteit als bawaug merah poetih of b. tiiuor. 

 „Sjalot*'. Gebr.; .^Is boven, ^"oor verkeerd verstaan of 

 begrijpen heeft meu in het .\mbonsch-Maleisch eene uit- 

 drukking: „Stori bawang merah mengarti bawaug poetih", 

 d. i.: „Spreken over roode uien eu witte verstaau". 



§) Zie A. sativuin L.», No. 142. 



140. A. Cepa L.* Bawang tjina§>. Mal.; 

 Bhabaug tjeua, Madocr.; Dausoeua kapoe, 

 .41f. Miu. T. S.; Dansoena pasoekad, S.\X. Min. 

 T.S.; Kalpeo moeti, Tim.; Lansoena kaloetai, 

 Alf. Miu. T. P.; Lansocua siua, .\.lf. Miu. Beut.; 

 Lausoena wawoöe, Alf. Min. ï. B.; Lasoena 

 kaloetai, Alf. .Min. T.L. — „Ui". Gebr.: AU boven. 



{) Ook A. sativum L.* 



IU. A. Porrum L.*») Bawa are, Alf. NO. 

 ilaliii.; Bawaug gauda, Soeud.; Bawaug ketjil, 

 \'ulg. .Mal.; Bawaug ontjang. Jav.; Bawang 

 pandjaug, Soend.; Bawang prei. Vuig. Mal,; Ba- 

 rt' a ng roe m poet, Vuig. Mal.; Bawaug se in pro u g, 

 Jav.; Bawaug se re, .\tjeh ; Bawang tarauate. 

 Mal. Men.; Bil abang pot e bal and ha, Madoer.; 

 Dausoeua ]i aloë, Alf. .Min.T.S.; Dasoen t oeugga, 

 Miuaugk.; Djasoeu piuge, Balin.; Ilarouda, Bat.; 

 K aso e na, Balin.; Kesoena, Baliu.; Lausoena 

 meuöoe-noöe, .\lf. Miu. T. B.; Lausoeuu ne 

 iuggris, Alf. Min. T. P.; Lasoeua harouda. 

 Bat.; Lasoena ue inggris, Alf. .Miu. T. L. — 

 „Prei". Gebr.: AU boven. 



f) Zie ,\. uligiuosum, Xo. 143. 



142. A. sativum L.* Ba ram bang f), Mi- 

 uaugk.; Bawaug basihoug, Daj. Z. O. Born.; Ba- 

 wang bodas, Soend.; Bawang poetih, Jav, .Mal.; 

 Bhabaug p o t e, .Madoer.; B a w a n g s o e 1 o e h. Lamp.; 

 Bjaugbang, Jav. Teg ; Brambang, Jav.; Dau- 

 soeua poeti. Alf. Miu. T. S.; Dasoeu poetieh, 

 -Minangk.; Djaugkol soeloeh. Lamp.; Djasoe 

 poetih, Balin.; Djasoen poetih, Baliu.; Jan- 

 tocna mopoesi. Bol. Mong.; Kalpeo f oleoe, Tim.; 

 Kosai boti, .\lf. Boer.; Lausoena koel o, .\lf. 

 Miu. T. B., T. P.; Lansoena mawoero, .\lf. Miu. 

 Bent.; Lansoena mopoeti, .\lf. Min. Pouos.; 

 Lasoeua bocdo, .\lf. Miu. Tousaw.; Lasoena 

 kebo, Mak;is.; Lasoeua poe te, Boeg.; Lasoeua 

 poeti, .Vlf. Miu. T. L.; Kausoeua mabida, Alf. 

 .Miu. Bant. — „Knoflook '. (iebr.: AU boven. Een 

 middel om den schadelijken invloed van booze geesten 

 te weren; worden daarom kleinen kinderen wel aan 

 handen eu voeten gebonden en ze o. a. bij stuipen er 

 mede ingewreven. Denkelijk om dezelfde reden worden 

 alle soorten van uien verondersteld tegen mogelijke 

 ziekten te behoeden, en zij derhalve herhaaldelijk bij 

 andere geneesmiddelen gevoegd. 



§) Deze .Miuangk.-uaam is wellicht vau Javanen 

 overgenomcu ; als plantcuuaam wordt baranibang in 

 dat dialect gegeven aan ecu geheel andere plant, 

 .Sonncratia acida L.f.* (zie 3188). 



143. A. uligiuosum Don. (= A. odorum 



L.*) Bawang kuetjaj, Soend.; Boetjaj, Madoer. 

 P., S.; Dausoeua kajoe, Alf. Miu. T. S.; (ianda, 

 -■Vlf. Min. Bant.; Ghoctjaj, .Madoer. B.; Ketjai, 

 Jav.; Koetija, Boeg.; Koet jae f), Jav., Makas., .Mal.; 

 Koetjaj, Madoer., B., Soend.; Lauda, Alf. Miu. 

 T. P.; Lausoena land a, -Vlf. -Min. T. P.; L a n s o e u a 

 rintck, Alf. Min. T. B.; Lasoeua kolano, Alf. 

 .Miu. Tousaw.; Lasoena pasaoetau, .Vlf. Min. TL.; 

 Tjai, Jav. — „Reuklook". Gebr.: De bl.adeu worden 

 tiju gestamjit cu in- eu uitwendig bij kleine kinderen 

 tegen stuipcu a;ingeweud, in het laatste geval met 

 azijn vcrmeugd. 



«) Ook Ailium Porrum L.* 



144. Allomorphia exigua BI.* -Nat fam. 



der Melastomaceae. Sendoedoek gadjah, 

 Mal.; Sendocdoek hoetan, Mal.; Te ug k o k bija- 

 w a k §), Mal. — Heester. 



\) Ook F:igraea inorindacfolia BI.*, No. 1426. 



14.-). A. Griffithii Hook.f.* T o e t o e p b o e UI i 

 riuiba, Mal. — Kruid. 



14(). AUophylus celebicus BI.* Nat. fam. 

 derSapindaceae. Sali ntjan ocug i lawanan, 

 .Vlf. .Mui. '1'. l'.; Walofi, .Vlf. .Min. T. L. — Heester. 



f) De uameu voor .Vllophylus gelden veel voor 

 Schmidclia sp. 



14". A. Cobbe BI.* Tercntaug boekit. 

 Mal. — Heester. 



