Alpinia — Alyxia. 



164 



163 - 188. 



aoek, Lamp.; Totgala, Nias. — Kruid. Gebr.: In 

 MidJüii-Suiiiatra, vooral bij de Kocbue en in de Oajo- 

 Inudeu, dienen de bladen wel tot dakbedekking. 

 i) Wellleht Alpiuialatilabris Kidl.' of A. uobilis Kidl.* 



163. A. pyraiuidata BI.* Ladja gede, 

 Soend. — Kruid. 



164. A. Bafflesiana Wall.* Poe» ar meng- 

 koewang. Mal. — Kruid. 



165. A. sp. Tüeis i roewiug, AU. Min. 

 T. L. — kruid. 



lOfi. Alsoodaphne semicarpifoliaNees.* 



Nat. fani. der Lauraceaö. .'^1 edaii}; Icbar daueii, 

 Mal. — lioom. 



167. Alsodeia echinocarpa Korth.* Nat. 



fani. der Violaceae. Kajoo loemoet, Mal. Pal.; 

 Lada-hida, Mal.; Lelada(zie 3;J7S), Mal. — Boom. 



168. A. javanica Miq.* Ki tcrüng§), 

 Soend. — Heester. 



§) Ook l-'agraoa lanceolata BI.* (zie l-t23). Voorts 

 Cascaria coriacea Vent. en eeuige andere boomcn niet 

 vruchten als teroug (zie SlIi'J). 



169. A. membranacea King.' Melor an- 

 gin, Mal. — Heester. 



170. A. rugosa Miq.* Belijan patjet, Mal. 

 Pal. — Boom. 



171. Alsophilasp.div. Xat.fam.dcrFilices. 



Algora. Benam.: fJalar, Jav.; Pak is gal ar, Jav.; 

 Pakoe ingka, Baliu.; Pakoe tihang, Soend.; 

 Pakoe tijang, ^lal. — Boomvarens. 



172. A.glaucal.Sm.* Pakoe tihang bodas, 

 Soend. — Boomvaren. 



173. A. lurida Hk.* Pakoe tihang beu- 

 reum, Soend.; Pakoe tihaug l)eureuni gede, 

 Soend. — Boomvaren. 



171. Alstonia ang\istifolia"Wall.*Nat.fam. 



der Apocynaceae. Lol ai, .Vlf. .Min. Bent.; Noülei, 

 Alf. Min. T. L.; Olei, Alf Min. T. L, T. P. — Boom. 

 Gebr.: Voor binnenwerk levert deze geschikt bonwhout, 

 dat echter vóór het gebrnik lang moet gedroogd worden, 

 daar het anders spoedig barst. 



175. A. grandifolia Miq.* Kalibocwai, 



Mal. Pal.; M el alioe wai 5| .Mal. 1'al. — Buom, levert 

 melksaj), tot liarsige „getab" indi'ogend. 



§) Denkelijk gelden deze namen ook voor Dvera sp. 

 (zie 1181). 



176. A. macrophyllaWall.* Boeta-boeta 

 darat. Mal.; Kajoe boeta-boeta darat. Mal.; 

 Medaug tahi kerbaoe. Mal.; 'l'jauggai poet ri. 

 Mal. — Boom. Gebr.: Van de wortels vervaardigt men 

 wel drijfklosson voor netten. 



177. A. polyphylla Miq.' Poelai pipit 



(zie 1236), Mal. — Boom. 



178. A. scholaris R.Br.* Aliag, X. Gnin. 

 4 R.; Barijango, jUf. Min. T. B., T. L.; Goti, Bat.; 

 Hange, Tern.; Itak, Sa.«.; Itc, Alf. Boer.; Kajoe 

 gaboes. Vuig. .Mal.; Kajoe poe t i h, Balin.; K ali t i, 

 Alf. Min. Bent.: Kita, Alf. -Min.T.I,.; Lame, Soend. «); 

 Leleko, .\lf. N.O. Halm.; Macho, .Vlf. Min. Tonsaw.; 

 Lita-lita, Boeg.; M ari j ango, Alf. Min.T.P.; Mit ak, 

 Sas.; Palawi, Daj.Kat.; Poelai, M.al; Poele, Balin., 

 Jav.; Poko rita, Makas.; Polaj, Madocr.; Rari- 

 jangow, .\lf. Miu. T. L.; Rearcangow, Alf. Min. 

 Pouos.; Rita, Makas.; M'arijaugo, Alf. .Min. T. L.; 

 Witgabocs, .lav. — Hooge boom. Gebr.: Daar het hout 

 („knrkhout") uiterst gemakkelijk te bewerken is, dient het 

 somwijlen tot omwanding van wouiugeu, maar wegens 

 de kurkofhtigheid meer algemeen tot drijvers van visch- 



nettcn, en met zijde omwonden en goud bekleed als 

 scheede voor lange nagels; in de Molukkcn werd hel 

 vroeger voor scbrijfplankje:* oj) de inlandsche scholen 

 gebezigd. (ïaboe^ heet <jp .lava niet alleen dit houl, 

 maar ook dat der ademwortels van Sonneratia (zie 31H8). 

 Van het merg vervaardigt men op West-Sninatra 

 versiersels van het rnstbed van jonggehuwden. De bittere 

 bast („dita-bast") is, met santen gemengd, een inl. middel 

 tegen hoest, en wordt in afkooksels bij koorts-en milt- 

 aandoeningen toegediend ; het melksap druppelt men op 

 hnidnonden van vee. De bloenu'U versjjreiden een on- 

 aaugenameu geur, en vandaar zegt men overdrachtelijk 

 in het Makjisaarsch : „Koengai-ngai boenga rit:i ko", 

 d. i.: „ik houd van u zooveel als van een rita-bloem". 

 §) De voor tJava en Madoera opgegeven namen 

 gelden ook voor andere .Vlstouia-soorti'u, de Soend. 

 bovendien voor Rauwollia sp. (zie o.a. 2958 en 1963). 



179. A. sericea BI.* Lame laoet, Soend. — 

 Heester. 



180. A. spatulata BI.* Gaboesan, Soend.; 

 Lame bodas, Soend. — I.'age boom. 



181. A. spectabüis R.Br.* Litja-litja, 



Boeg.; Rita b o rong, Bonth. — Boom. 



182. A. Vülosa BI.* Ilat-ilat (zie 1447), 

 Jav.; Legaran. ,ïav.; — Hooge boom. Gebr.: Het 

 hout wel voor huis- en bruggenbouw gebezigd, daar 

 het nogal duurzaam is. 



183. Alternanthera nodifiora B.Br.* 



Nat. lam. der Amarantaceae. ïelontaga. 

 Mal. — Kruid. 



184. A. sessilis B.Br.* Bajam pasir. Mal.; 

 Bajam tuuab. Mal.; Bajem krcmab, Jav.; 

 Daocn roesa. Mal.; Kermak, Mal.; Keremak, 

 Mal.; Krcmah, Jav.; Ormak, Bat.; Sajoer oe- 

 dang. Vuig. Mal. — Kniid. Gebr.: Wordt als groente 

 gegeten ; ook een geschikt veevoeder. 



18.Ï. Altingia excelsa Noronha.* Xat. fam. 



derHaniamelidaceae. Ki ma la. Soend.; Rasa- 

 mala, Soend., Vuig. Mal. V.iricteiten in Soend.: 

 Ki mala ben er of r. bencr (k. lu. beureuni 

 of r. beu reu m), beste soort, het hout recht van dr;\ad, 

 roodai'htig, goed te bckai)i>en ; Ki mala gad()k, of 

 r. gadok. hout donkerrood, bros ouder het bewerken; 

 Ki mala ka pas of r. kapas, hout het zachtst en 

 lichtst van kleur; Ki mala taritih of r. taritih, 

 hout donkerrood met donkere strepen, beter te be- 

 zagen dan te ftekappen. — Zeer hooge boom, de rasamala. 

 Gebr.: Deze woudreus groeit uitsluitend in enkele 

 streken van West-Java, op lOüü— 1700 M. hoogte. 

 Het hout wegens duurzaamheid en sterkte voor huis- 

 en bruggenbouw veel gebruikt ; de teritcntijuachtig 

 riekende bladen door de inlandei-s .als medicijn ge- 

 bezigd. De hars, «elke uit spleten van de schors te 

 ■voorschijn treedt en in het Soendaasch kandaj heet, 

 wordt soms met benzoë als wierook gebrand. De 

 naam rasamala wordt ook aan andere geurige harsen 

 gegeven ; o. a. aan storax ; wordt op Bali voor het 

 bewaren van lijken gebruikt. 



l^ii Alyxia lucida Wall.* Xat. fam. der 



Apocynaceae. .Vkar bagan. Mal. — Klimplant. 



187. A. pilosa Miq.*.\kar mempelas wau- 

 gi. Mal.; Enipelas wangi. Mal.; Mempelas 

 wang», Mal. — Klinuuende heester. 



188. A. stellata Roem. et Schuit.* Adas 

 poclasari. Mal. Batav.; Akar mempelas hari. 

 Mal; .\reuj palasari §), Soend.; .Vreuj poela- 

 sari, Soend,; Balasari, Boeton.; Dhas plasarc, 

 Madoer.; Empelas hari. Mal.; Mempelas hari. 

 Mal.; Palasari, Soend.; Pelasari, Mal.; Poela- 



