Amaracarpus — Amomum. 



165 



189 - 198. 



sai, Baliii.; Poclasari, Jav., Makas., Mal., Socud.; 

 Poerasauc, Alf. Amb.; Polasaic, Madoer.; Tha- 

 lathari, Atjch; l'j alapari. Boeg, Makas. Variëteit 

 in .Soeud.t Aiciij palasari gcde of arciij poe- 

 lasari gcde of palasari gede of poclasari 

 gcde. — Klimplant. Gcbr.: De naar riimarineriokeudc 

 bast dient tot geneesmiddel en wordt evenals andere 

 declcn der plant tusschen kleederen gelegd. In Znid- 

 Celebes behoort die bast tot de zaken, welke bij de 

 huwelijksgift aau de bruid gezonden worden. 



{) Deze uaani schijnt ook aau Aganosina-soorteu 

 te worden gegeven. 



189. Amaracarpus microphyllus Miq.* 



Nat. fani. der Kubiaceae. (ioejanga, Alf. Min. 

 Ponos.; Timberan, Alf. .\liu. ï. L. — Halfheester. 



190. A. pubescens BI.* Ki baroewangan, 

 Socnd. — Heester. 



191. Amaranthus sp. div., vooral A. Bli- 

 tum L.* -Nat. i'aiii. der Amarantaceae. 



Ajoem, Lamp.i Aroeni, Bat.; Aroen, .Sika; 

 Baja, Mal. Men., Tern.; Baja poetih, Mal. Men.; 

 Bajani, .Vijch, Daj. Sanip., Mal., .Minangk.; Ba- 

 jain poetih. Mal.; Bajang, Mal. Mol.; Bajem, 

 Baliu., Jav., Soend.; Bajem lemah, Balin., Jav.; 

 Bajem poetih, Jav.; Bawa, .W. Min. Bant.; 

 Bawa mabida, Alf. Min. Bant.; üjagoer, Daj. 

 Kat.; llajoeni. Lamp.; H ajoem handak. Lamp.; 

 Haroem, Daj.; Ilowa, Nias; Karawa, Alf. Min. 

 T. B,, T. L.; Karawa koelo, Alf. Min. T. B.; 

 K a r o w a, \U. Min. Tonsaw., T. P.; K a r o w a koelo, 

 Alf. .Min. T. P.; Kedawa, .Vlf. Min. T. S.; Kedawa 

 poeti, M(. .Min. T. S.; Lahoet, Alf. Z. Ccr; Lem- 

 bain. Sas.; Malaboet, Alf. W. Cer.; Malahoet, 

 Alf. Z. Cer.; Malahoeto, \\{. Har.; Medja, Socniba ; 

 Moclahoeto, Alf. N. Laoct, Sap.; Nadoe, Biman.; 

 Oen bileng, .\tjeh ; Oet laboet, Alf. Boer.; Oeta 

 païnc, Alf. \ii\., Hila; Pajoem, Lamp.; Podo, 

 Boeg.; Scgang, Soend.; Senggang, Socnd.; Seng- 

 gang beuer, .Soend.; Sibaobwocni, Locboc;Sija- 

 rocm, B.at.; Sijaroem loboe, Bat.; Sinahoe, 

 Salej-er; Sinaoc, Makas.; Tarnak, Madoer. B.; 

 Tarnak po te, .Madoer. B.; Tarn jak, Madoer. P. S.; 

 Tarnjak pote, Jladoer. P. S.; Tona magaühoe, 

 Alf. N. O. Halm.; Wawa, .\lf. Min. Bent.; Wawa 

 mawocro, Alf. Min. Bent. — Kruid, soort van 

 „amarant'*. Gcbr.: De geheele plant woi-dt uls groente 

 gegeten. Wegens de overeenkomst van den naam met 

 het woord ajem, dat „kalm, tevreden" beteekent, 

 plant de Javaan op zijn erf gaarne .Vmai'anthus-soorten. 

 Van iemand, dien door velen goeds wordt tocgewenseht, 

 waarvan wellicht wel iets uitkomt, zegt hij : „Sii'ani- 

 siram bajem", d.i.: „.Als het begieten van bajem"; een 

 nitdnikking, ook bij het baden van kleine kinderen ge- 

 bruikelijk, en die voor mogelijke onheilen moet behoeden. 



192. A. CaudatUS L.* Bajam selaseh. Mal; 

 Bajem lalahan, Balin.; Bajem sek oei, Jav.; K a- 

 r a w a k e r e t a n, .\lf. Min.T.L.; Karawa n c k e r o e l, 

 .\lf. Miu..'r. B.; Karowa raindang rondoro, Alf. 

 Min. T. P.; Kedawa ne keroet, Alf. Min. T.S. — 

 Kruid, de „kattenstaart-amarant" („(iueu(^ de reuard", 

 „fuchssehwanz"). Gebr.; Wordt als groente gegeten. 



193. A. gangeticus L.* Baja merah. Mal. 

 Meu.; Bajam roe r ah, .Mal.; Baj am m i rah, .\tjeh ; 

 Bajam sirab, .Minangk.; Bajem bang$), Jav.; 

 Bajem socioeh, Balin.; Bawa mahcndeug, Alf. 

 Min. Bant.; ilajoem soeloch. Lamp.; Karawa 

 api-api, .\lf. Min. T. B.; Karawa mea, Alf. Min. 

 TL.; Karawa rangdang, .\lf. Min. T. B.; Karo- 

 wa raindang, .Vlf. Min. T. P.; Kedawa api-api, 

 Alf. Min T.S; Kedawa rocndang, Alf. Min. T.S.; 

 Podo tjela. Boeg.; Senggang bcurcum, Socnd.; 



Sijaroem na bolak, B,at.; Sinaoc cdja, Makas.; 

 Tarnak mera, Madoer. B.; Tarnjak mcra, Madoer. 

 P. S.; Wawa mahamoe, X\{. Min. Bent. — Kruid. 

 Gebr.: Wordt als groente gegeten. De bladen worden 

 wel niet andere geneesmiddelen tegen koorts aangewend. 

 §) Ook Ircsinc Hcrbstii Hook.* (zie 1901). 



194. A. spinosus L.* Baja badocri, MaL 

 Men.; Baja oet au. Mal. Men.; Bajam bcrdoeri, 

 Mal.; Bajam doeri. Mal.; Bajam hoe tan, Mal.j 

 Bajang badoeri. Mal. jMol.; Bajang oc tan. Mal. 

 Mol.; Bajem eri, Jav.; Bajem kikihan, Balin.; 

 Bajem sijap, Balin.; Bajem tjikron, O. Jav,; 

 Ilajoem kerocwi. Lamp.; Karawa in taloen, 

 Alf. Min. T. L.; Karawa nc merei, Alf. Min. T. L.; 

 Karawa rarap, Alf. Min. T. L.; Karawa rap rap, 

 Alf. .Min. T. B.; Karowa in taloen, Alf. Min. T.P.; 

 Karowa kawajo, Alf. Min. Tonsaw.; Kedawa 

 mawoöe, Alf. Min. T. S.; Keroeg pasih, Balin.; 

 Podo madoeri. Boeg.; Senggang tjoctjoek, 

 Soend.; Sijap, Balin.; Sinaoc katinting, Makas.; 

 Tarnak doei'i, Madoer. B.; Tarnjak doeri, Ma- 

 doer. P. S.; Tjikron, O. Jav. — Kruid. Gebr.: 

 Wordt in tuinen gekweekt, maar niet voor groente ; wel 

 wordt een afkooksel der bladen bij koorts te drinken 

 gegeven en zijn ook de wortels een inl. geneesmiddel. 



195. A.viridisL.* Baja andjing. Mal. Men.; 

 Bajam hidjaoe. Mal.; Bajam i t i k, Slal.; Baj era 

 dempo, Jav.; Bajem monjet. Vuig. Mal.; Bajem 

 radja, Balin., Jav.; Karawa mauw o e, .\lf. Min. 

 TL.; Karawa ne asoe, .Uf. Min. ï. B.; Karowa 

 in asoe, Alf. Min. T. P.; Kedawa ne asoe, Alf. 

 Min. T. S.; Para, Bonth.; Pera, Bonth.; Senggang 

 monjet, Soend.; Tarnak lakek, Madoer. B.; 

 Tarnjak lakek, Madoer. P. S. — Kruid. 



196. Amomum sp. div. Nat. fam. der Sci- 

 tamineae. .Vlgem. Benam.: Botje, Boeg., Makas.; 

 G a 1 () b a, -Mal. Mol., Tem.; G o 1 o b a, Mal. JIol., Tem.; 

 Honilje, Soend.; lutjoeng, Bat.; Kataroeng, 

 Jlakas.; Katjombrang, Jav.; Kc ti mbang. Lamp.; 

 Ketjitjang, Baliu.; Ketjombraug, Jav.; Kint- 

 joeeng, Minangk.; Ki ntjocng. Mal.; Oudje, Mal. 

 Batav.; Panasa, Makas.; Pane, Boeg.; Sijala, Bat.; 

 Sikala, Bat.; Tepoes, O. Jav.; Tjoembrang, Jav.; 

 Tjonibrang, Jav.; Toeïs, Alf. Min.; Wojo-wojo, 

 Nias. — Kruiden. Ook ecnige andere op .\momum 

 gelijkende geslachten hebbeu deze namen. Gelir.: Do 

 vruchten iu sommige spijzen ; het jonge merg wordt als 

 groente genuttigd ; de stengels dienen als wa|)en bij 

 spiegclgevcchten van knapen. Iu het Bataksch heeft men 

 een spreekwijze: „Horbo do na margoeloe dohot sijala 

 margoeloe", d. i.: „ ils de buffel vnil is, wordt de sijala 

 ook vuil", of z. v. a.; „Wie met pik omgaat, wordt er 

 door besmet". De Soendanees zegt: „Koema (verkorting 

 van koemaha) kembang hondjcna bac", d. i.: „Zooals de 

 bloem van hondje"; deze uu heet rombeh en die uit- 

 drukking dient derhalve verstaan alsof gezegd werd: 

 „Koema behua bac", d.i.: „Zooals het valt" of „uitkomt". 

 De vrucht is de oplossing van het Soendasehe raadsel : 

 „Tihuug hidji ]mseuk manglawe-Iawe", d. i.: „Kéo 

 staak (of stijl) met wiggen bij vijfentwintigen". 



197. A. aculeatum Roxta.* Parahoeloc, 



Soend.; Parahoeloc gede, Soend.; Prahocloe, 

 Soend.; Prahocloe gede, Soend.; Tepoes merah, 

 Mal.; Wola- walijan, Jav. — Kruid. Gebr.: De 

 zaadjes worden gegeten, soms ook geconfijt ; de wortel- 

 stok is een geneesmiddel bij oogziekten. 



198. A. album. Koord.* Koel i pa, Alf. Cer.; 

 Tepoes mal e Ie, Soend.; Timboeong, Alf. Min. 

 Ponos.; Tochisi, Alf. Miu. Bant.; Toeis (zie 218), 

 Alf. .Min. Bent., T.B.,T. P.,T.,S.; Tocis in tjocre, 

 .\lf. -Min, T. P.; Tocis Icme, Alf. Min.T. L. — Ki-uld. 



