Andropogon Anona. 



168 



229 - 24.5. 



NurawaslocSocnd.; NarcstoiSiMiil.; N 11 r was toe, 

 Mal.; Ocsa, Minangk.; Ocsar, Bal., Mal. liatav., 

 Soend.; 1' allang arociii, Balin.; 1'ailang lialiad 

 «aiiocr, Balin.; l'adang koowangi, liiilin.; l'a- 

 dang ri'si, Balin.; l'adang tjandanu. Balin.; 

 Ilarawcatüi', O. Jav.; Ko\vi»toe, Madoir. B.; 

 Sare anibiing, Makas.; Sorai wangi, ],ani)).; 

 Seio ainbong, Boeg.; Sri wangi, Balin.; Tagoh i, 

 Air. Min. Bant.; Wondoc, Alt'. Min. Bent., T. 1'. — 

 Kruid, (iebr.: I)c geurige wortels („véliver", „cuscus") 

 worden tussehen kleeren g<'legd, soms tot hoeden, 

 mandjes en waaiers verwerkt en ook door vrouwen 

 aan het haar gehouden; in sommige streken maakt men 

 er welriekr'ude olie van. In oude legenden vindt men 

 den reuk van het hloed van een stervende wel met 

 den geur dezer wortels vergeleken. Bij dit nummer 

 behoort ook .\. .Nardus I,. var. ereeta Stajif. (:^ Me- 

 rakan, Soeket merakan, .lav.). 



329. A. Schoenanthus L.* ^) Alang-alang 

 keniangi, Jav.; Boebue, All". .\. O. Halm.; U i- 

 raugga, (iorom ; (ïarania kocsoe, Tern,; lïisa- 

 hisa, Alf. Amb., Oei.; Iloc moeke, Tim.; Isalo, 

 Alf. N. Laoet; Kendoeng witoe, Soemba; Kor ma 

 koesoc. Mal. Men.; I/aug-alang kamauge, Ma- 

 doer. B.; Mehct, .\lf. Boer.; Naoe si na, Rotin.; 

 Pataha 'm])ori, Biman.; Salimata, Alf. Min. 

 Tonsiiw.; Siilimbata. All'. Min.; Sa u gge-sa n gge. 

 Bat.; Sarai. Minangk.; Sare, Daj., Makas., Mal. .\mh.; 

 Sarimbal a, .Vll'..Miu.; Se e, Balin.; Sehe, Balin.Semb.; 

 Seoi, Midd. Suni.; Serai, .Mal.; Sere, Boeg., Madoer. 

 P.S.; Sere, Jav., Vuig. Mal.; Sere mangat bi, Atjeh; 

 Serch, Soend.; Seri, Madoer. B.; Tcnian malai, 

 Leti; Threuc, Atjeh; Tonti, Alf. .Min. Bant. — 

 Kruid. Gebr.: Dit welriekende gras („lemongrass", 

 „citronella") dient als kruiderij bij de s]iijsbereiding en 

 men stookt er vluclüige olie van. De wortel wordt als 

 zweetdrijveud middel gebezigd. De jonge loten doet men 

 in de Aliuahasa in sagoeweer en geeft die te drinken 

 aan uit zware ziekte herstellenden. Van ])ei-8onen, die 

 tot elkaar in nauwe betrekking staan of het onderling 

 eens zijn, zegt de Maleier overdrachtelijk : „Saroem])oen 

 seperti serai salobang sejjerti tehoe", d. i.: „(Zij vormen) 

 e'cn stoel als screh-gras en (groeien) in een gat als 

 suikerriet", n. I. meei-dei'e stengels aan éen wortel. 



§) Sr.M'F (Kew Bulletin lUOO), die de -V. -soorten 

 herzien heeft, verdeelt deze soort iu tweeen, u.1.: C'vni- 

 bopogüu Sehoenanthus Sjjreng. en C. citratus Stai)f. 



230. A. sp. La moer au mendjangan, Jav. — 

 Grassoort, ttehr.; Is een geschikt veevoeder. 



231. Aneilema diversifolium Hassk. (= 

 A. nudiflorum R. Br.*). Nat. i;nn. di r Com- 



melinaceae. Bawaug brobos, U.Jav.; Brobos, 

 Jav.; Kenibaug kerang, Balin.; Kembang ki- 

 rang, Balin.; Kerang, Balin.; Kirang, Balin.; 

 Kadja lintang, Batav. Mal.; Tam pak mrang, 

 Balin. — Kruid. (ïebr.: De bladen dieneu als veevoeder. 



232. A. nudifloruni R. Br.* Djalegor, Jav.; 

 D joekoe t ge- w o r, -Soeud.; G e wo r ^), Soend.; Kcnop 

 in dek at, Alf. Min. T. P.; Lidah lemboe. Mal.; 

 Pisi noe oebi, Alf. Miu. Bant; Koempoet lidah 

 lemboc. Mal.; Roem poet sarang toep ai. Mal.; 

 Rocrapoct tapak boerocng (zie 233-4), Mal.; Sa- 

 raug banoewa. Bat.; Sarahg toepai. Mal.; Soe- 

 loe ni asoe, Alf. Min. T. B.; Tapak boerocng (zie 

 2331), IMal. — Kruid. Gebr.: Wordt als groente gegeten. 



§) Deze Soend. namen gelden ook voor Polygonum- 

 cn Conimelina-soorten. 



233. Anethum graveolens L. (= Peuce- 

 danuin graveolens Benth. & Hook.*). Nat. 



tam. der Ulllbelliferae. Da oen ender. Mal. 

 Batav.; Ender (zie 156U), Mal. Batav. — Kruid, 



„dille". Gebr.: Uier en daar verbouwd; wordt bij de 

 rijst gegeten. .\l3 inlandsehe drogerij zijn de vruehijes 

 (dillezaad) bekend onder den naam vau niocngsi. 



23t. Angiopteris evectaHoflfin.* Nat. fam. 



der Filices. I'akis k e b u, Jav.; I'aloe kebaoe, 

 .Mal. Bengk.; l'akoe moending ge de, Soeud. — 

 Boomvaren. Gebr.: Het blad wordt dikwerf lol 4 M. lang. 



23."). Aniseia martinicensis Choisy. (— 

 Ipomoea martinicensis Mey.*). Nat fam der 



Convolvulaceae. .Mauariug i lawanan, Alf. 

 .Min. T. P.; Wanaring in dawanan, Alf. Min. 

 T. S. — Klimplant. 



23t). Anisogonium esculentum Presl. 

 (= Diplaziuni esculentum Sw.*). Nat fam. 



der Filices. Pakoc benar, Jlal.; l'akoe tand- 

 joeng, .Mal. — Varensoort. 



237. Anisomeles albifloraMiq.* Nat. fam. 



der Labiateae. Babadolanj) bodas, Soend.; 

 B a n d o t a n p o c t i h, Jav. — Kruid. 



§) Ook andere kruiden, o. a. ccnige t'onipositac. 



238. A. malabarica R. Br.* Selaseh ajer. 



Vuig. .Mal. — Kruid. 



23U. A. OVata R.Br.* Daoeu salangkeng, 

 Jladoer.; Makoekocroe iuiparab, .\lf. Min. T. P.; 

 Patoek bangkong, Soend. — Kruid. Gebr.: Een 

 afkooksel der bladen wordt inwendig tegen graveel 

 toegediend. 



240. Anisophyllea disticha Baill. (— A. 

 trapezoidalis Baill.*). Nat faui. der Rhi- 



ZOphoraceae. Kajoe kautjil. Mal.; Ranibai 



ajam*i, .Mal. — Heester. 



§) Ook R\"parosa fasciculata King.* 



241. A. Gaudichaudiana Baill." Da lek 



limaoc manisj). Mal. — Boom. 

 i) Ook .\nis. apetala Scort.' 



242. Anodendron coriaceum Miq.* Nat. 



fani.der Apocynaceae. A re nj t jeuui ]i;il k ik is, 

 Soend.; Bi kat, l>aj. W. Bom. — Klimmende heester. 

 Gebr.: De bladeu worden wel als groente gegeten ; 

 vau de vezels wordt tiuiw vervaaidigd. 



243. A. moluccanum Miq*. 1'api, Alf. 



Amb. — Klimmende hl■e^ter. Gebr.: Het uit den 

 stengel verkregen sap heet giftig. 



244. AnoectochilusReinwardtüBl.' Nat. 



Orchidaceae. Boenga toelis, Mal.: Dengen, 

 Ja\',; Godoug dengen, Jav. — .Vard-orehidee. 



24.'). Anona muricata L.* Nat. fam. der 



Anonaceae. .Vu aan walanda, .\lf. Z. C'er.; 

 1 ) I' u r e u j a n b e 1 a n d a, .\tjeh ; D j a m b o e I a u d a. 

 Mal. Bengk.; Doerija oelondra, Nias; Mangka 

 walanda, .Vlf. Min.; Moris, O. Jav.; Naka wa- 

 landa, .\lf. Boer.; Nakat, Sika; Naugka belanda. 

 Vuig. Mal.; Nangka bocris, Madoer. B.; Nangka 

 cnglan, Madoer. P. S.; Nangka moris, B, P. 

 Madoer.; Nangka walanda (zie 355), Mal., Soend. 

 Nongka manila, Jav.; Nongka lundi, Jav. Kr.; 

 Nongka londa, Jav. iS'g.; Nongka s a b r a n g, Jav.; 

 Nongka weiand i, Jav. Kr.; Nongka wel on da, 

 Jav. Ng.; Sirikadja baland a. Boeg.; Sirikaja 

 balanda, Makas.; Sosak, Mal. Tim.; Soerikaja 

 welonda, Jav.; Srikaja djawa, Balin.; Srikaja 

 w e 1 o n d a, Jav.; S w i r s w a k, Vuig. .Mal.: Taroetoeng 

 olanda. Bat. — Boom, de zuurzak („eorossol"). Gebr.: 

 De smakelijke vruchten worden rauw gegeten, de jonge 

 bladen wel gebezigd tot rijpmaking van steenpuisten. In 

 I het Javaanseh heeft men een raadsel: „Nongka amboeroc 

 djeroek", d.i.: „Een nangka maakt jacht o)) een djeroek", 

 met de oplossing: „een Europeaan maakt jacht op een 

 tüger"; nangka is de nongka welonda en djeroek is de 

 djeroek matjan. 



