Aphania - Alarla. 



170 



268 - 286. 



2f>«. Aphania montana BI. (= Sapindus 

 montanu8 BI.*). Nat. fmn. der Sapindaceao. 



Kilujiii' j; om 11 e UK, Jiiv. — Boom. 



-'O'.i. A. paucijuga Badlk. (— Sapindus 



pauCijUgaL.*). Knie loclimi;, Miiiiiiii;k.: Kclut 

 toelaiif;, Mal. — liooin. (iilir.: llit hout is geschikt 

 voor balken. 

 270. Apium graveolens L.* Nat. fam. der 



Umbelliferae. Sihulri, Mul. IJatav.; Sladri, 

 Ualin. - Kruiil, selili-rie. (mIit.: WorJt liier eii daar 

 gekweekt. 



L'71. Apluda muticaL.* Nat. lam. der Gra- 



mineae. Ka|i;iiilo;iii, .\ll". Min. Bant. — Kruid. 



•212. Aporosa auroa Hook.f.' Nat. fam. der 

 Euphorbiacoae. Ilading lietina, Mal.jKajoe 

 gilding hetiua, Mal.; Seliasiv hitaiii (zie 807 en 

 UilS), Mal.; Scbasa m i n jnk. Mal.; Sebasa n i ]i is 

 koelit, ilal.; Sibasa hitani, Mal.; Sibasa niiii- 

 jak, Mal.; Sibasa ni])is koelit. Mal. — Booni- 

 hcc.ster. 



27.'i. A. Benthamiana Hook.f.* Kasei 



(zie 2830), M;il. — Boom. 



274. A. flcifolia Baill.* Sebasa djantan, 

 Mal.; Sebasa nipis koelit be t i na. Mal.; S ibasa 

 djantan. M;il.; Sibasa nipis koelit betina, 

 Mal. — Boomheester. 



275. A. frutiCOSa Muell.Arg.* Beroenai 

 talang, Jlal.; Boeni talaug, ,Mal. 1'al. — Boom. 

 Gebr.: De ba.st wordt bij het roodviTven van garens 

 gebezigd. 



270. A.MaingayiHook.f.* ramjioii jiatjat 



(zie 1669), -Mal.; Tampoi patjat, -Mal. — Boom. 



277. A. microcalyx Hassk.* Pelangas 

 (zie 391), Midd. Sum. — Boom. 



278. A. microsphaera Hook.f.* Sakam, 



Minangk.; Se kam mernh, Jlal.; Si kam. Bat. — 

 Boom. 



279. A. nigricans Hook.f.* Bantoenau, 



Mal. — Lilge hnulll. 



280. A. Praineana Hook.f. Pet al ing tan- 



dock, Mal. — Lage boom. Gebr.; Het hout wordt 

 wel bij huisbouw gebezigd. 



281. A. stellifera Hook.f.* Sebasa nipis 

 koelit poelih, Mul.; Sibasa nipis koelit poe- 

 t h. Mal, — Lage lioiiiii. 



282. Apostasia nuda Br.* Nat. fam. der 

 Orchidaceae. Djoekoek pering. Lamp. .\b.; 

 Kenijing pelaniloek, Mal.; Seudjocwang 

 hoctan izie ll).">). Mal. — Kruid. 



283. Aquilaria malaccensis Lam.* Nat. 



fam. der Thymelaeaceae. Agaroe, B:din.; .\1- 

 wali. Mal; Beroenan. Mal. \V. Born.; Broenan, 

 M;il. \V. Bom.; Engkaras, Mal.; Gaharoe, Mal.; 

 Garoc, Baliu., Boeg., Jav., Makas., Sas., Soend.; 

 Gharoe, Jladoer.; Kadjoc gharoe, Jladoer.; Kajoc 

 engkaras. Mal.; Kajoc gaharoe. Mal.; Kajoe 

 karas. Mal,; Kalamba, Maka«.; Kalampa, Boeg.; 

 Karas, Mal.; Kekaras, Mal.; KclembakfV Mal.; 

 Ketimocs, Balin.; Madja gaoe, Balin. Varicleilen 

 in Mal.: G. betina; G. bocwaja; G, lanang; 

 Kei e m bak boenga. In Soend.: Garoe hideung; 

 G. kapas. In Baliu.; Lengedi of G. lauang. — 

 Boom. Gebr.: Inlanders bezigen het hout (aioehout, 

 agclhout, w ierookhoiit) ter wille van den gcnr ; zij 

 besproeien ook de graven vau pas overledenen met 

 water, waarin men dit hout heeft latcu trekken, met 



hel doel de booze geesten te verjagen. De fynstc 

 stukken reukhout vindt men in omgevallen ten dccle 

 vergane boomen, waarvan het htirt nog gaaf is ; die 

 stukken hebben een waarde van ƒ4 a ƒ 5 de katic, 

 maar worden niet bij alle boomen in gelijke hoe- 

 ve(dheid aangetroffen, ofschoon enkele tot twee en 

 meer pikoel bevatten. Bij nog levende boomen 

 behoort er een zekere oefening toe om te weten, of 

 een boom al dan niet gaharoe-hout bevat. In de 

 Maleisehe landen zijn het de ))awang (wichelaai-s, 

 geestenzieners), die in de kennis hiervan uitmunten ; 

 zij hebben tot dat einde bij zich een stuVje gaharoe- 

 hout, dat eenigszins deu vorm van een dier heeft en 

 als gahai'oe meroepa bekend is, waarin de geest, wien 

 het hout zou behooren of die er het toezicht over 

 heeft, Hoiilt veiondersteld te vc'rblijven. Zonder dit 

 hulpmiildid houden de Maleiers zich ver van den boom, 

 daar zij meenen in de nabijheid harde knallen als 

 geschuts-losbarstingen te hooren, het voorteeken van 

 naderende onheilen. Hierbij dient niet vergeten, dat 

 ook in andere boomen reukhout wordt aangetroffen. 

 De Maleiers hi-bben een sjjreekwijze ; ,,Socdah gaharoe 

 tjendana ])oela", d. i.: „Je hebt al aloe-hout en nu 

 vra:ig je nog sandel ; of zooveel als : „.Ie weet het al 

 en nu vraag je het nog", 



i) Voor den Jav. naam kalembak zie 2966. 

 Wegens het verbranden als of met wierook is verwis- 

 seling der opgegeven namen met die voor Santalum 

 allmm niet zeldzaam ; terwijl bovendien moeilijk is uit 

 te maken, welke inlaiulsche namen meer bijzonder 

 gelden voor (Tonvstylus Miipielianus T. etB.*, ecnc 

 naverwante boomsoort, die op Java dit reukhout levert, 



2st. Arachis hypogaea L.* Nat. fam. der 



Leguminosae. I'oi e kase, Tim; Koefoee iua, 

 Kutiu.; Katjaug, Madotr. B., P.; Katjang djawa. 

 Mal. Men.; Katjang goreng, Makas.; Katjang 

 landjaran^^ .lav.; Katjang peudem, Jav.; 

 Katjang soeöek, Soeud.; Katjang tanah, Balin., 

 Mal.; Katjang taneuh, Soend.; Katjang tjina, 

 Jav. Mal.; Laoeroer niakaharere, Sermata; 

 Laoeroeroe makasre, Leti ; Oetan tana, Solor; 

 Otok kalepat, Madoer. S.; Otok sabhoek, Ma- 

 doer. B.; Otok tjena, Madoer. S.; Ka pa, Biman.; 

 Ketak tanah. Lamp.; Soeöek, Soend.; Tjang 

 goreug, Boeg.; Warahe, Alf. Boer. — Kruid, de 

 aardnoot. Gebr.: De vei-sche of gedroogde bladen zijn 

 een geliefd veevoeder, lit de fijngestampte zaden (z.g. 

 apeuüotjes, araehiden, grondnoten, curacaosche aman- 

 delen) wordt na stooniing en uitpersing een olie (Vuig. 

 Mal. minjak katjang) verkregen, welke in runder- of 

 butl'elblazen aan de markt wordt gebracht. Het is bekend, 

 dat deze olie zieh ook in de Euro])eesehe industrie tot 

 velerlei doelciudeu een jdaats heeft veroverd, o.a. als 

 üclftsehe slaolie. De na de persing overgi'bleven koeken, 

 in Jav. boengkil, in Soend. gcbleg en in Madoer. talcpek 

 of tataen geheeten, bezigt men op Java en Madoera 

 als meststof, en op Java, onder den naam van tempc 

 boengkil, ook als vei-snapering. In het Javaansch heeft 

 men een raadsel: „Katjang noenggang oeler", d. i.: 

 „Een boon rijdt op een rups", waarvan de oplossing 

 is: „Een Chinees rijdt te paard". De katjang is de 

 katjang tjina, de oeler is de oeler djaran. 



J) Dit is eigl. een algem. benam, voor katjang- 

 soorten, maar die langs staken opgroeien. 



2s.-.. Aralia dasyphylla Miq.* Nat. fam. 



der Araliaceae. Panggaug badaki), Soend.— 

 Boomheester. 



i) Panggang is een inl. „geslachtsnaam" voor ver- 

 schillende heesters en boomen uit de fam. .\raliaceac. 



286. A. ferox Miq.* Kererabièt, Alf. Min. 

 T. B.; Panggang tjerme (zie 2552), Soend. — 

 Boomheester. 



