Bambusa. 



179 



405 - 4.08, 



weer ren andere gegroeid. Van daar het Javaansche 

 spreekwoord: „I.cbar priug bosok bcling", d. i.: „Als 

 de bamboe up is, verrotten de glasicherven", of zoo- 

 veel als ons: .,Zoo de hemel valt, zijn wij allemaal dood". 

 Iemand, die bamboe plant, heet in het Bataksch : 

 sisoewan bocloe of woordelijk bamboeplauter, maar 

 daar bamboe het bolwerk is (of was) van ecu dorp, 

 zoo wordt hiermede tigiiurlijk een zoon, die iemand 

 geboren wordt, als verdediger voorgesteld. lu vele 

 streken wordt ontraden op Vrijdag bamboe te kappen, 

 daar men beweei-t dat op dezen dag geka[)te bamboe 

 eerder door den worm wordt aanget:ist ; ook Dinsdag 

 heet daarvoor een verboden dag, doeh het nadeel 

 kan somwijlen worden vooj'konien door het kapmes 

 vooraf plechtig te baden. Men heelt in het Bataksch 

 een spreekwijze: „.Sougou na uiamboha bocloe, ui 

 abiu sabariba ui dcgehon sabariba", d. i.: „Als bij het 

 splijten vau bamboe, de eene helft wordt naar boven 

 getrokken, de andere op den grond gedrukt", doelende 

 op ecu vader, die het eene kind boven het andere 

 voortrekt, of een rechter, die de eene partij boven 

 de andere bevoordeelt. En een andere: „N'gada tar- 

 soewau boeloe ua so marniata" d. i.: „Men kau geen 

 bamboe planten, als er geen oog is", met de be- 

 teekcnis van uit niets kan niet iets voortkomen, of 

 men noemt geen koe bont tenzij er een vlekje aan is. 

 Van een groote hoeveelheid of menigte zegt men iu 

 het Soendaasch : „Ngembang awi", d. i.: „Als de bloem 

 van bamboe", daar deze alom in grooten getale aan- 

 wezig is. Iets onmogelijks drukt de Maleier uit door: 

 „.•Voer di tarik songsong'', d. i.: „Een bamboe voort- 

 trekken tegen de richting der takken in", en een 

 hoogeu onderdom door: „Jleranting aoer", d. i.: „liet 

 voorkomen hebben vau bladerlooze bamboe". Van 

 iemand in den grond bederven, heet het in het Mi- 

 nangkabaoeseh ; „Bak toenggang-toeuggang boeloeéh 

 sftroewe", d. i.: „Evenals men een bamboe-geleding 

 ondei-stboven keert", en van iemand die zich bloot 

 geeft of met ziju gebreken te koop loopt : „Bak 

 aoewe di ateh bockik", d. i,: „X\s een bamboe-stoel 

 boven op een heuvel", terwijl iets oudoenlijks in die 

 taal wordt uitgedrukt door: „ilanampakan kasiek ka 

 boclocch", d. i.: „Zand tegen bamboe willen plakken". 

 Voor het ergens bescherming gaan zoeken zegt de 

 Boeginees: „Lao matjeke awo", d. i.: „In de schaduw 

 gaan zitten onder het loof van bamboe", en iu het 

 Maleisch van Beugkoelen bestaat de spreekwijze: 

 „Rebong dih djaoh di roemponnje", d. i.: „De jonge 

 bamboeloot is niet ver van den stoel", of „de appel 

 valt niet ver van den boom". Xog zegt men in het 

 Javaansch : „Djcksa pring sadapocr", d. i.; „Een 

 djaksa met bamboe van één stoel", voor een inlandschen 

 rechter, die slechts vrienden en verwanten tot onder- 

 hoorigen heeft. Kantai boeloh heet in het Maleisch 

 een ketting, waarvan de schakels op bamboegeledingen 

 gelijken. Seherjie gezegden of kwetsende uitdrukkingen 

 worden herhaaldelijk met bamboesplinters vergeleken. 

 Herhaaldelijk is bamboe de oplossing van raadsels. 

 Zoo in het Soendaasch van: „Anakna di samping, 

 indoeugna di tarandjang", (in het Javaansch: „.\nake 

 tapihan embokne woeda"), d. i.: „Het kind heeft een 

 kleedje aan, de moeder is naakt"; waarbij met het 

 kind de jonge spruit (iwoeng) bedoeld wordt. In het 

 Bataksch van : „Lam matoewa lam maugkail", d. i. : 

 „Hoe ouder het wordt, des te meer hangt het over 

 (hengelt/', en van: „.\ndorang posa pangidowan ing- 

 kajoc, ija doeng matoewa pangidowan aek" di.: „Als 

 het nog jong is, vraagt men er groente (roboeng) 

 aan, als het oud is water (nl. waterkokers)", terwijl 

 roboeng de oplossing is van : „Targau menek mara- 

 bit, doeng godang salang-salaug", d. i.: „Nog klein 

 u het gekleed, groot is het naakt". In het Mi- 

 nangkabaoesch van: „Babiliik lai Ijapintoe indak". 



d. i.: „Kamers heeft het maar deuren niet". In het 

 T. S. dialect van het Alfoersch der Minahasa van : 

 „Si poctri si taintoc ocng kakcndis roeiiu^ngan oeman 

 auge rinte kampe jo winoejaugano wo damboengan, 

 taiiu mange tare matoeai sija tinaugkolau", d. i.: 

 „Ecu oversehoone prinses draagt van kindsbeen af 

 reeds een saroeug en kabaai, maar oud geworden gaat 

 zij geheel ontkleed". 



405. B. ApUS Schuit.' Apoes, Jav.; Awi 

 apocs, Sücnd.; Awi tali, Soend.; Bamboe tali, 

 Vuig. Mal.; Deling taugsoel, Jav. Kr.; Djadjang 

 pring, O. Jav.; Percng tale, Madoer.; Pring 

 apoes, Jav.; Pring tali, Jav. Ng., O. Jav.; Tiing 

 tali, Balin.; Tiing tlantan, Balin. — Gebr.: Als 

 biudsel bij den huisbouw, tot het vlechten van uuindwerk, 

 in het algemeen bij alles, waai' het o]) stevigheid aankomt. 

 Het is de eenige soort, vau wier bast sterk to\iw kan 

 worden vervaardigd ; dat te danken is zoowel aan de 

 taaiheid der vezels als aau de mindere incrustatie, die 

 bij het buigen van audere bamboe-soorten lichtelijk 

 breken veroorzaakt. De bladknoppen ziju een genees- 

 middel tegen ingewaudswormen van paarden. De kiezel- 

 afscheidingen iu de geledingen (tabashir,singkara) dienen 

 o.a. als middel tegen diphtheritis. Voor ons „Oude koeien 

 uit den sloot halen", zegt de Javaan: „Andoedoek apoes 

 kapendem", d.i.: „Geplante bamboe uitgraven"; en de 

 Madoerees vau „Iemand, die zoowel grof als fiju werk 

 kan verrichten": „Mara pereng tale", d.i.: „Als deze 

 bamboe", dus voor alles geschikt. 



406. B. lineata Munro.* var. Eumphiana 



Eurz. Winaloejan in dolop, Alf. Min. T. P. 



407. B. longinodis Miq.* Awi boeloeh, 



Soend.; Awi boeloeh moenti, Soend,; Barnaf, 

 N. Guin. Nocmf.; Boeloe, Alf. Min. Ponos., Bol. 

 Mong.; Boeloe im bah o e, Alf. Min. Tousaw.; 

 Boeloeëh kasok (zie 3469), Minangk.; Boeloeh 

 kedampal, Balin.; Boeloeh pi dam pel, Balin.; 

 Boeloeh toei, Mal. Mol.; Boero, Alf. Min. Bant.; 

 Djadjang woeloeh, O. Jav.; lueus, Gajo; K e- 

 d a m ]i a 1, Balin. Semb.; L a g a, Bat.; L a m p a r, O. Jav.; 

 Pereng boeloe, Madoer.; Pidampel, Balin.; 

 Pring lam par, O. Jav.; Pring oeloch, Jav.; 

 Pring woeloeh, Jav.; Pring woeloeh gading, 

 Jav.; Tabadiko toei, Tern.; Tabalo, Alf. Tom.; 

 Tambong, O. Jav.; Tapir, Alf. Z. Cer.; Tena toeï, 

 Alf. Har.; Tenau, Alf. Boer.; Tiing kedampal, 

 B.ilin.; Tiing pidampel, Balin.; Tin au, Alf. Z. 

 Cer.; Tinano, Alf. N. Laoet, Sap.; Ti nat, Alf. Z. 

 Cer.; Triëng toeloer, Atjeh ; Wal o, Alf. Tom.; 

 Wawohoe, Gorout.; Woedoe, Alf. Min. T. S.; 

 Woeloe, Alf. Min. Bent., T. B., T. L.; Woeloe 

 raii, Gorom ; Woeloed, Aif. Min. T. P.; Woeloeh, 

 Jav.; Wojo woeloe, Alf. Tom. — Gebr.: üieut tot 

 vervaardiging van manden, wannen, fuiken, fluiten, 

 blaasrocrcn, lauspunten en tot het vU'chten van om- 

 vvandingen. De fijn afgespleten buitenbast is zeer scherp 

 en wordt gebruikt voor het snijden van zachte zelf- 

 standigheden ; ook bij de besuijdeuis. (.)verigeiis heet 

 het, dat wonden met deze soort wegens den aard der 

 bamboe altijd doodelijk zouden zijn. 



408. B. nana BOXb.* Aboki, Alf. Tom.; 

 .\ o c w e tjiuo, Minaugk.; Aog, Alf. Min. Torisaw.; 

 Awi tj ina, Soend.; Bocloe tjina, Bat.; Boeloeéh 

 tjino, Minaugk.; Boeloeh pagar. Mal. Men.; 

 Boeloh pc r indoe §), Mal.; Boeloh tjina. Mal.; 

 Kointilen, Alf Min. Bent.; Pereng tjena, Ma- 

 doer.; Pring djabal, Jav.; Tabadiko tjina. Tem.; 

 Tambclau e moet, Alf. Min. T. L.; Teling, Alf. 

 Min. T. B.; Tering, Alf. Min. Bant.; Toloöden, 

 Alf Min. T. S.; Totoüren, Alf. Min. T. B.; Wina- 



