Buettneria — Cajanus. 



187 



528 - 538. 



öL'S. B. Maingayi Mast.' Akar batoe.Mal., 

 Akar kei j u<- ln>i' ii ir. Mal.; A kar pr roet ijafjak; 

 Mal.; l'i'i'oi't najiak. Hal. — Kliinplant. (iebr.: 

 Van lic rauki'ii «urdcn buikbamU'ii gomaakt, die iiirn 

 tegen Icndcnpijii draaiit. 



öi'.h Burniannia coelestis Don.* Nat. fam. 



der Blirmanniaceae. Kutiniioct sisik naga, 

 Mal.; Sisik uagaS», Bat. Mal. — Kruid. 



i) Zie viior dozen naain, verbonden niet akar, uuk 

 bij' 107-'. 



530. B. sumatrana Miq. i= B. disticha 

 II.*). Siangi k ma n Ij ik, Minangk.; Sian i k nian- 

 tjik, Minangk. - Kruid. 



■i.U. Butea frondosa Roxb.* Nat. lam. der 

 Leguniinosae. ralas;i, .\ladcjer.,Soeud.; Plasa, 



Balin.. .Tav.; Sekar djalak, Jav. Variëteiten in 

 .Tav.: 1' 1 a s a a b a n g, met rooJe blcienien ; I'. k o e n i u g, 

 met gele bluemen. — I.age boom („dhak tree"), (iebr.: 

 .Schors met jiurjier sap, tot ,,kino" opdrogend. In Br.- 

 Indië wordt van ecne sehildluis, die op de takken 

 leeft, stoklak en schellak verkregen. Op Java is het 

 nuttig gebruik van dezen boom gering. De bladen 

 worden gebezigd om gekookte rijst of andere eetnaren, 

 die men te koop heeft, op te leggen of in Ie wikkelen. 

 J)e bloemen hecten in het .lavaauseh keiiibang djalak. 

 Men gebruikt die lot het vangen van krekels, door 

 er een druppeltje sap uit de knol \an Dioscorea 

 hirsula in te doen. De mandjes, waarin men het 

 rijsizaad naarde kweekbedding draagt, zijn vaak bedekt 

 met Butea-bladen, in de hoop dat het plantsoen er 

 even groen en friseh moge uit zien als deze. 



c. 



.532. Caesalpinia Bonducella Fleming.' 



Nat. fam. di r Leguminosae. Akar kelitji. 

 Mal.; Areuj matahijaug, Soend.; Aroek, Soem- 

 bawa; Bagore, Makas.; Balekoro, Sas.; Boewa 

 goro, Boeg.; Dodotenge, .\lf. N.0. Halm.; Galitji, 

 Mal. Men.; Kadara, Biraan.; Kalelja, Madoer.; 

 Kaliti, Rutin.: Kalitji, Batav. Mal., Mal. Amb., 

 Mal. Tim.; Kaniker, Mal. Men.; Ka te-kat e, Alf. 

 N. O. Halm., Tem.; Kemroenggi, .Jav.; Ketket, 

 Balin.: Langgem, Sas.; Matahijaug, Soend.; K a- 

 roendoe, Alf. Min. T. S.; Koeroendoe, Alf. Min. 

 T. B.; Sampiuit, Alf. Min. T. L.; Se m pin i, Sangi ; 

 Sompini, Alf. Min. Bent., Tom.; Tam poen o no, 

 Boeg.; Teuglor, Madoer.; T i ugloer, O. Jav.; Toe- 

 woeng, Sika: Tom])ingis, Alf. Min. T. P.; Tom- 

 pinis, Alf. Min. T. 1'. Variëteiten in Balin.; K. got, 

 met breede bladeii eu lange doornen; K. lengis, de 

 kleinere. — Klimmende heester, (iebr.: Men maakt 

 er wel heiningen van. De jonge bladen bevallen eenir 

 bitterstof, en worden aangewend legen kooi'ls en 

 iugewaudswormeii ; ook besmeert hiermede een moeder 

 haar tepels, als het kind moet gespeend worden en 

 wrijft men er bij [lijncu in deu rug dezen mêe in. 

 De gestampte zaden worden iu koud aftreksel bij 

 duizeligheid tijdens zwangerschap gedronken en als 

 afwerend middel tegen muskieten gebruikt. In de 

 Molukken knikki-rt de jeugd met die zaden eu op Java 

 dienen ze bij ])roppeusehieters. In 't Kngelseh heeteu 

 die op knikkers gelijkende zaden „niekor (nicker) nuts". 



.533. C. Nuga Alt.* Kate-kate kctjil, Mal. 

 Mol.; -Kale-kale oetan, ^lal. Mol.; Kate-kate 

 pante, Mal. Mol.; Rambega pante. Mal. Men.; 

 Sam pi n 1 1 ri n lek, Alf. Min T.L.; Tjamba d ja wa, 

 Makas.; Tjeni pa djawa. Boeg. — Klimmendi' heester. 

 Gebr.: liet «ap wel bij oogziekten in gebruik. 



.534. C.pulcherrimaSw.'Boeuga djauggo, 



Makius.; Boenga katjang. Mal. Men.; lioenga 

 merah. Mal. Tim.; Boenga merak. Mal.; lioenga 

 Ijakalele, .Mal. Men.; Boenga Ijiua §), .Mal.; 

 Boenga trang doenija. Mal. Mol.; Kembang 

 abang, O. Jav.; Kembang merakan §5), Jav.; 

 Kemrakan, Balin.; Mar kegel, Madoer. S.; Merak, 

 Balin. .Scnib.; .Merak kegel, .Madoer, B. 1'.; Merak 

 egel, Madoer. B. 1'.; .M e ra k- me ra kan, Jav.; Me- 

 rak ngegel, .Madoer. B. P.; Merak ugigel, Jav.; 

 Parak kegel, Madoer. S.; Pa trakombala, Soend.; 



Patraiiienggala^^), Jav.; Pepitpit, .\lf. Miu.T.S.; 

 S a j a t j i n a, Tern;; S e p a m p o e 1 i j o, Boeg.; S e p a n g 

 poelijo, Boeg.; Temerakan, Balin. — Heester, 

 „Barbadcs pride" (e.), „Fleur de paridis" (fr.). Gebr.: 

 Om de fraaie bloempluinien veel aangeplant. 



§) Deze naam schijnt ook aan iu tuinen gekweekte 

 Gardeuia's en Lxora's te worden gegeven. 



U) Ook C\tisus Laburnum L. (zie 1009). 



535. C. Sappan L.* Ajoc loehi, Goront.; 

 Ilate soujiha, Tern.; Hipang, Daj. Z. O. Born.; 

 Kadjoe setjaug, iladoer.; Kajoc laka, Mal. Pal.; 

 Lülaug, Mal. Mol.; Sapang, Makas., Minangk.; 

 Sepaug, Boeg., Mal., Sas.; Sepe, Uotiu.; Setjaug, 

 Jladoer.: Setjaug, Jav., Soend., Mal. Batav.; Seu- 

 peuëug, .Vtjeli; Siuiha, .\lf. N. O. Halm.; Soepang 

 of Soepa, Bim.au.; Soga djawa, Jav.; Sonjiha, 

 Tern.; Sopaug, Bat.; Tjaug, Balin.; Tjatjang, 

 Minangk. — Boomheester. Gebr.: Wordt vooral iu de 

 lagere streken vanWest-Java veel tot omheining gebezigd. 

 Hel kernhout („sappan wood", e.) dient lot rood verven, 

 is iu deu handel bekeud als kajoe sampaug; dat van Binia 

 wordt voor het beste gehouden. Iu .\mbou kleurt men er 

 sagoeweer mede. In Atjeh vermengt men het uitkooksel 

 met gomlak, ter voorkoming van het vei'sehieleu der 

 kleur bij het verven van weefsels en garens. Keu af- 

 treksel van het hout wordt (op Suniatra) als waseh- 

 niiddel bij oogontsteking aanbevolen ; inwendig bij 

 bloeddiarrhe'e. i'ijne stukjes worden wel gebezigd om 

 gaten in de oorlellen te boren. Jlet andere ingrediënten 

 als wierook gebrand. Het afgeven van kleuren, vooral 

 van rood, heet in het Javaansch : setjangan (Balin.: 

 tjangan); en om die kleur aan te geven zegt men in 

 die taal: „Kaja di setjaug", d. i.: „.\lsof het door 

 setjang geverfd is". 



536. C.sepiaria Roxb. Areuj mafahijang 

 gocuoeug, S(ien<L; .Mjitahijang goenoeng, 

 .Soend.; .[Setjang lemboct, Soend. — Kliiuiucude 

 heester. Gebr.: Dient wel tot omheining. 



537. Caesulia axillaris Roxb.* Nat. fam. 



der Compositae. Kan gkoeug ke rbaoe, Mal. — 

 Kruid. 



538. Cajanus indicus Spreng.' Nat, fam. der 



Leguminosae. Bintatoeug, Makas.; Kantje, 

 Boeg.; Katjang bali, Jav.; Ka tj ang goede, Jav.; 

 Katjang hiris, Soend.; Katjang iris. Vuig. Mal.; 



